نقش رسانههای اجتماعی در ارزیابی میزان تأثیر پژوهشها (مطالعه موردی: حوزه علمسنجی)
نویسندگان
1 پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)
doi
10.35050/JIPM010.2019.056چکیده
با توجه به استفاده فراگیر از رسانههای اجتماعی در عرصههای علمی و پژوهشی و از سوی دیگر، اهمیت توجه به میزان تأثیر پژوهشها، این مطالعه با هدف بررسی نقش رسانههای اجتماعی در ارزیابی میزان تأثیر پژوهشهای حوزه موضوعی علمسنجی انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی است و در آن از روش آلتمتریکس (سنجههای مبتنی بر وب اجتماعی) استفاده شده است. جامعه پژوهش مقالات و استنادات منتشرشده در دو نشریه هسته حوزه علمسنجی یعنی «ساینتومتریکس» و «اینفورمتریکس» است که در بازه زمانی پنجساله 2012 تا 2016 میلادی از پایگاههای اطلاعاتی منتشرکننده این مجلات یعنی «اسپرینگر» و «ساینسدایرکت» گردآوری و استخراج شدند. برای گردآوری دادههای پژوهش از پایگاه اطلاعاتی «آلتمتریکس» بهعنوان یکی از مهمترین و معتبرترین ارائهدهندگان خدمات «آلتمتریکس» و ابزار «بوکمارکلت آلتمتریکس» این پایگاه استفاده شد. در گام اوّل پژوهش، مقالههای دارای بیشترین نمره آلتمتریکس که نشاندهنده کمیت و کیفیت توجهی است که یک مقاله در رسانههای اجتماعی دریافت کرده است، مشخص شد. در همین راستا، علاوه بر تعیین مقالات برتر حوزه علمسنجی بر مبنای نمرات آلتمتریک آنها، حضور مقالات ایرانی این حوزه در رسانههای اجتماعی مختلف و میزان تأثیرآنها نیز مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. همچنین، بهمنظور بررسی رابطه میان حضور مقالههای بینالمللی حوزه علمسنجی در رسانههای اجتماعی و عملکرد استنادی این مقالهها، آزمونهای همبستگی لازم انجام شد. یافتهها بیانگر وجود رابطه آماری معنادار، مثبت و در عین حال ضعیف میان تعداد استنادات مقالات حوزه علمسنجی در دو نشریه هسته مورد مطالعه و نمره آلتمتریک این مقالات، و نیز میان تعداد خوانندگان مقالات این حوزه در دو شبکه اجتماعی «مندلی» و «سایتیولایک» با تعداد استنادهای دریافتی آنها در «وبآوساینس» بود. در این پژوهش رابطه آماری معناداری میان تعداد استنادهای دریافتی مقالات و تعداد خوانندگان آنها در شبکه اجتماعی «توییتر» مشاهده نشد. در مجموع، یافتههای فوق بیانگر آن است که برخی رسانههای اجتماعی و شاخصهای آنها میتوانند همانند استنادها بازنمونی از اثرگذاری مقالات علمی باشند. با این حال، با توجه به قوینبودن ضرایب همبستگی، جایگزینی این دو دسته شاخص توصیه نمیشود، بلکه میتوان از شاخصهای آلتمتریکس بهعنوان مکمّل شاخصهای استنادی در ارزیابی پژوهش و محاسبه میزان تأثیر علمی بهره برد.
