فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

باوجود فراگیر شدن استفاده از سامانه‌های پیام خودکار، قوانین داخلی و بین‌المللی نسبت به تبیین جایگاه حقوقی آن‌ها، وضعیت معاملاتی وکیفیت جبران خسارات و... ایشان ساکت بوده و در میان حقوقدانان و محاکم، دیدگاه‌ها و رویه‌های متفاوتی وجود دارد که بعضا تعارضات غیر قابل رفعی را ایجاد کرده است. از نظر نگارندگان، علت اصلی این تعارض، عدم تقسیم‌بندی صحیح سامانه‌های پیام خودکار است. برای شناخت صحیح ماهیت و جایگاه حقوقی این سامانه‌ها، ابتدا باید آن‌ها را از حیث کارایی و عملکرد به چهار نوع تقسیم نمود. نوع اول و دوم، سامانه‌های واکنش‌پذیر و با حافظه محدود هستند که از میزان استقلال کمی برخوردارند. کاربر این سامانه‌ها نقش اصلی را در انعقاد قراردادها بر عهده دارد و مسئولیت جبران خسارات سامانه بر عهده‌ی وی می‌باشد. نوع سوم، سامانه‌های دارای نظریه ذهن بوده که با درک نفع و ضرر و فهم احساسات، همانند یک نماینده از جانب اصیل به فعالیت در دنیای مجازی می‌پردازند؛ آنها را همانند یک نماینده واقعی خاطی باید مسئول اعمال خارج از حدود اختیاراتشان دانست. نوع آخر سامانه‌ها، یعنی سامانه‌های دارای خودآگاهی، نمونه کامل یک سامانه با قدرت فهم منطق، احساسات، نیازها و تمایلات و منفعت طلبی هستند. دارایی، شخصیت حقوقی، مسئولیت، تعهد و حقوق اساسی برای این سامانه‌ها معنا پیدا می‌کند.در ادامه حقوقدانان برای جبران مسئولیت های دو سامانه اخیر، تئوری بیمه ‌این سامانه‌ها را بیان نموده‌اند. با وجود رویه های متعارض جامعه حقوقی، شناخت ابعاد حقوقی سامانه‌ها و پاسخگویی به مسائل و نیازهای موجود در دنیای تجارت الکترونیک، مستلزم تفکیک ماهوی و تحلیل جداگانه مسائل آنهاست.