فرصت‌های مدیریت داده‌های بزرگ در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی: واکاوی ساختاری-تفسیری و ارائه راهکار

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشکده مدیریت؛ دانشگاه تهران

2 دانشکده مدیریت؛ دانشگاه تهران

3 گروه مدیریت دولتی؛ دانشکده مدیریت؛ دانشگاه تهران؛ تهران، ایران

doi
10.35050/JIPM010.2019.059
چکیده

داده‌های بزرگ به مجموعه‌ای از داده‌ها اطلاق می‌شود که نسبت به سایر انواع داده‌ها دارای ویژگی‌های منحصربه‌فردی همچون حجم، سرعت و تنوع بالا، ارزش، صحت، اعتبار و نوسان هستند که این ویژگی‌ها پردازش آن‌ها را توسط پایگاه داده معمولی دشوار می‌سازد، اما کسب ارزش از آن می‌تواند باعث بهبود بسیاری از فرایندهای سازمانی و غیرسازمانی شود، هر چند نیازمند صرف هزینه و استفاده از روش‌های نوین فناوری اطلاعات و ارتباطات باشد. هدف این پژوهش شناسایی، تعیین، اولویت‌بندی و تحلیل فرصت‏‌های مدیریت داده‌های بزرگ و واکاوی ساختاری-تفسیری آن و سپس، ارائه راهکارها برای مدیریت این داده‌ها در کتابخانه‏‌ها و مراکز اطلاع‏رسانی شهر تهران است.  این پژوهش بر مبنای هدف، از نوع کاربردی و بر حسب روش، پیمایشی–توصیفی است. جامعه آماری این پژوهش، 35 نفر از مدیران ارشد کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران است. در این پژوهش به‌منظور گردآوری داده‌‏ها از دو روش بررسی اسناد و مطالعات کتابخانه‏‌ای و پرسشنامه استفاده شده است. ابتدا از روش مطالعه اسنادی و کتابخانه‏‌ای برای بررسی مبانی فرصت‏‌های مدیریت داده‌های بزرگ بهره برده شد. سپس، با بررسی پیشینه‏‌ها و بر اساس مدل پژوهش، پرسشنامه مورد نظر ساخته شد و در بین جامعه آماری توزیع گردید. داده‏‌ها با استفاده از روش‌‏های آمار توصیفی و استنباطی و از نرم‌‏افزارهای «اس‏پی‏اس‏اس» و «اسمارت پی‏ال‏اس» برای تجزیه و تحلیل داده‌‏ها استفاده شد. در مدل ساختاری-تفسیری نیز پرسشنامه بین 15 نفر از خبرگان حوزه داده‌های بزرگ توزیع گردید و سپس، به‌صورت دستی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‏‌ها نشان داد که فرصت‌های مدیریت داده‌های بزرگ از نظر مدیران مراکز اطلاع‏‌رسانی شهر تهران، به‌ترتیب اهمیت و اولویت عبارت‌اند از: مدیریتی-سازمانی، ماهیتی، فرایندی، انسانی و از دید خبرگان عبارت‌اند از: ماهیتی، فرایندی، انسانی و مدیریتی-سازمانی. یکی از دلائل اصلی این تفاوت، تمرکز بیشتر مدیران بر مسائل مدیریتی-سازمانی و آشنایی کمتر آنان با داده‌های بزرگ بود؛ در حالی که خبرگان با درک بیشتر از مفهوم داده‌های بزرگ بیشتر بر فرصت‌های ماهیتی تمرکز دارند و فرصت‌های مدیریتی-سازمانی برای آنان دارای اهمیت کمتری است.