فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ذرات گرد و غبار می­توانند با عبور از روزنه­ها موجب اختلال در فعالیت­های فتوسنتزی و کاهش رشد گیاه شوند. این پژوهش به بررسی تأثیر گرد و غبار سیمان بر ویژگی‌های روزنه برگ‌ها در دو گونه درختی مهم جنگل‌های هیرکانی در شمال ایران می­پردازد. بدین ­منظور برگ­های گونه‌های بلوط بلندمازو (Quercus castaneifolia C.A.M.) و ممرز (Carpinus betulus L.) در دو منطقه آلوده و شاهد در اطراف کارخانه سیمان مازندران نمونه­برداری شد. مشخصه­های روزنه برگ و سلول‌های نگهبان شامل تراکم، عرض، طول، محیط و مساحت اندازه­گیری شدند. نتایج نشان داد که میانگین تراکم روزنه برای هر گونه بلوط و ممرز در منطقه آلوده (به­ترتیب 1/36 و 6/6 روزنه در میلی­مترمربع) به­طور معنی­داری بیشتر از منطقه شاهد (به­ترتیب 3/24 و 2/5 روزنه در میلی­مترمربع) بود. براساس نتایج، مشخصه­های عرض و طول روزنه و همچنین عرض و طول سلول نگهبان در گونه بلوط تفاوت معنی­داری را بین دو منطقه آلوده و شاهد نشان نداد. در گونه ممرز، میانگین عرض و طول روزنه در منطقه آلوده (به­ترتیب 5/40 و 2/75 میکرومتر) به­طور معنی­داری از منطقه شاهد (به­ترتیب 8/46 و 4/90 میکرومتر) کمتر بود. همچنین در گونه بلوط نسبت طول به عرض روزنه در منطقه آلوده (5/3) به­طور معنی­داری بیشتر از منطقه شاهد (1/3) بود، اما تفاوت معنی‌داری در گونه ممرز مشاهده نشد. در نهایت گونه بلوط با افزایش تراکم روزنه­­ها، بدون تغییر معنی­داری در مشخصه­های طول و عرض روزنه و سلول نگهبان، مقاومت بهتری را نسبت به گونه ممرز نشان داد.