روش‌شناسی ساخت و طراحی هستی‌نگاشت‌ها:مورد پژوهی حوزه علم‌سنجی

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشگاه اصفهان

2 دانشگاه اصفهان

3 گروه علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشگاه اصفهان

doi
10.35050/JIPM010.2018.033
چکیده

هستی‌نگاشت‌ از یک‌سو ابزاری مفید جهت سازماندهی منابع و از سوی دیگر ابزاری مفید جهت بازنمون دانش است. با پیشرفت فناور‌ی‌های وب معنایی، ساخت و طراحی هستی‌نگاشت‌ها جهت تسریع در این روند، ضروری به نظر می‌رسد. هدف پژوهش حاضر تبیین روش‌شناسی‌های موجود، طراحی مدل مفهومی حوزه علم‌سنجی، و مراحل ساخت هستی‌نگاشت‌ آن با عنوان  ScientometricsOnt است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و جامعه پژوهش شامل کتاب، مقاله، واژه‌نامه‌ تخصصی، اصطلاحنامه، پایان‌نامه و طرح‌های پژوهشی حوزه علم‌سنجی به‌ زبان فارسی است. به‌منظور گردآوری داده‌ها از پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی و جست‌وجو در منابع مرتبط استفاده شد. برای ایجاد مدل مفهومی حوزه علم‌سنجی و تبیین روابط و نمونه‌ها از رویکرد تحلیل حوزه بهره‌جویی شد. روایی صوری و محتوایی مدل مفهومی علم‌سنجی توسط متخصصان حوزه علم‌سنجی مورد تأیید قرار گرفت. ابزار مورد استفاده جهت ساخت هستی‌نگاشت، نرم‌افزار «پروتژه» ویرایش 5 است. روش‌ مورد استفاده روش OAsys‌‌Bermejo (2007) با اعمال برخی تغییرات بود. نتایج نشان داد که هستی‌نگاشت علم‌سنجی در یازده کلاس اصلی شکل گرفت که دارای 20 رابطه و 100 نمونه است. هستی‌نگاشت فوق می‌تواند ابزاری مفید و کارآمد برای بازنمون دانش در این حوزه باشد. همچنین، این هستی‌نگاشت می‌تواند مبنایی برای گسترش و توسعه اصطلاحات و مفاهیم آتی این حوزه باشد