بررسی اثر انسو (ENSO) بر توزیع فشار سطحی بر روی خاورمیانه در دوره 2000-1971

نویسندگان

1 دکتری هواشناسی، عضو هیات علمی موسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران

2 دکتری هواشناسی، سازمان هواشناسی کشور

doi
چکیده

در این پژوهش اثر انسو بر توزیع فشار سطحی بر روی ایران و خاورمیانه بررسی شده است. دوره سی ساله از 1971 تا 2000 میلادی به عنوان پایه مطالعه انتخاب و داده‌های فشار سطحی و شاخص نینوی اقیانوسی از پایگاه‌های اینترنتی نوآی آمریکا گرفته شد. بخش ایستای فشار سطحی که مستقل از نوسانات جوی است، از بخش گذرا جدا شده و بخش گذرا مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهند که بخش گذرا از انسو تبعیت نکرده و لذا در سال‌های هم فاز انسو، توریع‌های متفاوتی از بی‌هنجاری‌ها به چشم می‌خورد. اما با جداسازی اثر انسو از اثر سایر نوسان‌های جوی، مشاهده می‌گردد که فاز گرم انسو باعث توسعه پر فشار بر روی اروپای شرقی و دریای سیاه در فصول سرد سال می‌شود که پی آمد آن عبور چرخندهای عرض‌های میانی و مدیترانه از روی ایران و شکل دهی بارش‌های زمستانی در منطقه خواهد بود. این وضعیت برای لانینا، تنها در فصل پاییز آن هم با شدت کمتر دیده می‌شود. نتایج هم چنین نشانگر آن هستند که در شرایط النینو، میانگین مداری بی‌هنجاری‌های فشار در تمامی عرض‌های جغرافیایی منطقه خاورمیانه، نسبت به لانینا دارای مقادیر مثبت‌ بزرگتر است. علاوه بر این، نتایج نشان می‌دهند که لانینا سبب می‌گردد که کم فشار گرمایی ایران در تابستان در عرض‌های بالاتری نسبت به شرایط النینو قرار گرفته و امکان عبور امواج شرقی از روی جنوب شرق و جنوب ایران را فراهم نماید که پی آمد آن رخ‌داد بارش‌های تابستانی در منطقه یاد شده در شرایط لانینا است.