شناسایی ساختار محتوایی مطالعات علم اطلاعات و دانش‌شناسی بر اساس واژگان و مفاهیم مقالات آن در پایگاه اطلاعاتی وب‌آوساینس (2009-2013)

نویسندگان

1 دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی

2 دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشگاه یزد

doi
10.35050/JIPM010.2018.051
چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل ساختار واژگان و مفاهیم مقالات «علم اطلاعات و دانش‌شناسی» با استفاده از نگاشت‌های علمی هم‌واژگانی در پایگاه «وب‌آوساینس» است. روش به‌کاررفته در پژوهش حاضر تحلیل محتوای واژگان و مفاهیم متون است. در پژوهش حاضر از فنون رایج در علم‌سنجی شامل توزیع فراوانی قانون «برادفورد» و خوشه‌بندی سلسله‌مراتبی با رویکرد Between-Groups Linkage ، و همچنین، از تحلیل‌های آماری شامل فراوانی، درصد، و رگرسیون در نرم‌افزارهای  SPSS و Excel بهره گرفته شده است.جامعه پژوهش شامل کلیه مقالات (16475 مقاله) منتشرشده در پایگاه «وب‌آوساینس» طی سال‌های 2009-2013 است.در فرایند انجام پژوهش جهت یکدست‌سازی واژگان و مفاهیم عناوین مقالات از نرم‌افزار علم‌سنجی Ravar Premap < span dir="RTL"> استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که واژگان «اطلاعات»، «وب»، «پژوهش»، «تحلیل استنادی»، «دانش»، «کتابخانه»، «مجلات»، و «فناوری» محور اصلی مفاهیم مورد مطالعه در این رشته را تشکیل داده‌اند. همچنین، مفاهیم مورد مطالعه در 13 خوشه قرار گرفته‌اند که محورهای اصلی مطالعات شامل «آموزش و یادگیری، سواد اطلاعاتی»، «سازماندهی اطلاعات و دانش»، «منابع اطلاعاتی تحت وب و شبکه‌های اجتماعی»، «اخلاق حرفه‌ای در علم اطلاعات»، «انفورماتیک، ارتباطات و خدمات اطلاعات سلامت»، «مدیریت اطلاعات، نظام‌های اطلاعاتی، مدیریت دانش و نوآوری»، و «مطالعات و شاخص‌های علم‌سنجی و اطلاع‌سنجی» است. بررسی هم‌واژگانی مفاهیم علم اطلاعات و دانش‌شناسی بیانگر پدیداری حوزه‌های مطالعاتی نوظهور در مطالعات علم اطلاعات و دانش‌شناسی است. همچنین، شاهد حضور مطالعات میان‌رشته‌ای در بطن برون‌دادهای علمی علم اطلاعات و دانش‌شناسی هستیم.