فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف ترسیم نقشه دانش تولیدات علمی ایران در حوزه کتابخانه‌­های دیجیتالی انجام شد. رویکرد این پژوهش علم‌­سنجی است، و از تحلیل هم‌­رخدادی واژگان و شاخص‌­های تحلیل شبکه‌­های اجتماعی استفاده شد. تعداد 554 مدرک علمی شامل کتاب، مقاله تألیفی، مقاله همایش‌های داخلی و خارجی، و پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد و دکتری داخل ایران در تمامی رشته‌های علمی که تا پایان سال 1392 به موضوع کتابخانه‌های دیجیتالی پرداخته بودند، مطالعه شد. از سیاهه موضوعی برای گردآوری داده‌ها و از نرم­‌افزارهای گفی و وی.اُ.اِس.ویوور جهت مصورسازی و تحلیل شبکه­‌های موضوعی استفاده شد. زمینه­‌های تحقیق و توسعه در کتابخانه­‌های دیجیتالی به 10 حوزه و 59 زیرحوزه دسته­‌بندی شدند. گروه‌های موضوعی «ارزیابی کتابخانه‌های دیجیتالی؛ محتوا و مجموعه‌های دیجیتال؛ معماری، سیستم‌ها، ابزارها و فناوری‌ها و ...» حوزه­‌های پربسامد و زیرحوزه­‌های موضوعی «ارزیابی کتابخانه‌های دیجیتالی؛ فراداده؛ حفاظت و امنیت محتوا و ...» موضوعات مرکزی و هسته در شبکه موضوعی را شکل دادند؛ و زیرحوزه­‌های موضوعی «استانداردهای نشر الکترونیکی؛ استفاده از تاکسونومی‌ها برای ایجاد دسترسی سازمان‌یافته به مخازن دیجیتالی متنوع؛ سیستم‌های حفاظت دیجیتالی؛ اشتراک دانش؛ و ...» جزو خلاءهای پژوهشی مطالعات کتابخانه‌های دیجیتالی در ایران هستند. نتایج پژوهش گویای این است که پژوهش­‌های اندکی از منظر فنی و کاربردی به آن پرداخته­‌اند. نتایج نشان دادند که ساختار هم‌رخدادی حوزه­‌ها با طی حدود دو دهه از مطالعات این حوزه در ایران نسبت به پژوهش‌های بین­‌المللی از بلوغ کافی برخوردار نبوده و همبستگی مفاهیم درون خوشه‌ها اندک و نامتوازن است.