تغییرات روزنۀ برگ انجیلی (Parrotia persica (DC.) C.A. Meyer) در جنگل‌های هیرکانی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 استاد، گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

3 استاد، گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

4 استادیار، گروه بیولوژی و مولکولی، پژوهشکده ژنتیک و زیست فن‌آوری کشاورزی طبرستان، ساری، ایران

doi
10.30466/jfrd.2023.54212.1605
چکیده

انجیلی یکی از گونه‌های درختی بومی و طبیعی در جنگل‌های هیرکانی است که پراکنش گسترده‌ای در این جنگل‌ها دارد. با توجه به این­که عوامل اقلیمی در جنگل‌های شمال ایران متغیر است؛ در این پژوهش شناسایی ارتباط شرایط بوم‌شناختی رویشگاه  با صفات روزنۀ برگ گونه درخت انجیلی مورد بررسی قرار گرفت. به­این منظور، برگ درختان 10 جمعیت از سه استان گیلان، مازندران و گلستان جمع‌آوری و ویژگی‌های ریخت‌شناسی سطح، تراکم، طول و عرض روزنۀ آن­ها اندازه­گیری شد. همچنین صفاتی چون قطر برابرسینه درخت، ارتفاع از سطح دریای رویشگاه، دما و بارندگی برای مدل‌سازی اقلیمی استفاده شد. نتایج نشان داد که با احتمال 99 درصد تفاوت معنی‌داری بین مشخصه‌های روزنه درختان انجیلی در رویشگاه‌های مختلف وجود دارد (P<0.001). روند تغییرات تراکم روزنه از غرب به‌سمت شرق جنگل‌های شمال کاهشی بود، ولی مساحت روزنه از غرب به شرق روند افزایشی داشت. مدل پیش‌بینی‌شده نشان داد که عامل ارتفاع از سطح دریا و دما بر تراکم روزنه اثر معنی‌داری داشت (P<0.001). همچنین، دما و بارندگی بر مساحت روزنه اثر معنی‌دار نشان داد (P<0.001)، اما اثر ارتفاع از سطح دریا و قطر برابرسینه درخت ارتباط معنی­داری با مساحت روزنه نشان نداد. به‌طور کلی، می­توان گفت که ویژگی­های روزنه در گونه انجیلی ارتباط تنگاتنگی با شرایط اقلیمی حاکم بر رویشگاه دارد.