فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تأخیر در انتشار پدیده‌ای است که می‌تواند بر اشاعه اطلاعات علمی تأثیر منفی داشته باشد. مقاله حاضر با هدف مطالعه وضعیت روزآمدی انتشار نشریات مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و بررسی تأثیر ویژگی مجله‌ها بر تأخیر در انتشار آن‌ها انجام شده است. جامعه این پژوهش که با رویکرد کاربردی انجام شده، از تعداد 1156 مجله علمی- پژوهشی و علمی- ترویجی تحت پوشش وزارت علوم تشکیل شده است. در این راستا وضعیت انتشار تمامی این مجله‌ها تا انتهای سال 1394 بر اساس سامانه ارزیابی نشریات و همچنین، با مراجعه به وب‌سایت مجله‌ها مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد که از میان مجلات مصوب، 581 عنوان (50/25 درصد) به‌صورت روزآمد و بدون تأخیر منتشر می‌شوند. با این وجود نشریات علمی کشور به‌طور متوسط با 0/92 شماره تأخیر در انتشار مواجه بوده‌اند. نتایج پژوهش بیانگر وجود تفاوت آماری معنادار میان تأخیر در انتشار نشریات رشته‌ها و گروه‌های موضوعی مختلف بود. کمترین میزان تأخیر در نشریات گروه دامپزشکی و بیشترین میزان تأخیر در نشریات گروه علوم انسانی مشاهده شد. یافته‌ها نشان داد که متغیرهای رتبه مجله، برخورداری از سامانه پیوسته مدیریت، زبان انتشار، نمایه‌سازی در پایگاه‌های استنادی و همچنین، سابقه و عمر مجله‌ها بر میزان تأخیر در انتشار آن‌ها تأثیرگذار است. به‌عبارت دیگر، مجله‌های دارای رتبه علمی- پژوهشی، برخوردار از سامانه پیوسته مدیریت، منتشرشده به ‌زبان انگلیسی، نمایه‌شده در پایگاه‌های استنادی ملی و بین‌المللی و مجله‌های دارای سابقه و عمر بیشتر، از میزان تأخیر کمتری در انتشار نسبت به سایر مجله‌ها برخوردار بودند. در نهایت، بررسی عملکرد ناشران این مجله‌ها در انتشار روزآمد مجلاتشان نیز بیانگر این است که نشریات دانشگاه‌های خوارزمی، علامه طباطبایی و شهید بهشتی از بیشترین میزان تأخیر در نشر برخوردار بوده‌اند.