فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این نوشتار با برگزیدن روش تحلیلی - توصیفی، دیدگاه فقیهان مذاهب اسلامی را در باب مرزهای جغرافیایی و مسئولیت عموم مردم و مرزداران حرفه‌ای در امر مرزداری با دقت بیشتری بررسی و نقد می‌کند. اشغال‌گری استعمارگران و جنگ به منظور کشورگشایی، نهادهای بین‌المللی را بر آن داشت تا محدودۀ سرزمین‌ها را با مرز مشخص کنند. مرز به معنای خطوط فرضی حد فاصل دو کشور مستقل است. پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه مرز بیشتر به احکام آن اختصاص یافته است؛ اما به مسئله اعتبار مرزهای جغرافیایی و مرزداری با توجه به تغییرات بنیادین آن پرداخته نشده است؛ از این‌رو لازم است تحقیقی جامع در این زمینه انجام شود. فقیهان شیعه مرزهای جغرافیایی را شرعی نمی‌دانند؛ ولی بنا بر ضرورت و مصالح ثانوی این مرزها را می‌پذیرند. فقیهان اهل سنت نیز قائل به جواز وجود کشورهای مختلف اسلامی هستند و به تعدد امامت فتوا داده‌اند و مرزهای جغرافیایی بین کشورهای اسلامی را می‌پذیرند. بیشتر فقیهان شیعه و اهل سنت قائل به وجوب کفایی مرزداری هستند. فقیهان مذاهب اسلامی هیچ‌کدام قائل به تفکیک بین عموم مردم و مرزداران حرفه‌ای نشده‌اند. چنین به نظر می‌رسد که در شرایط کنونی باید قائل به استحباب مرزداری برای عموم و وجوب عینی مرزداری برای مرزداران حرفه‌ای شد.