استفاده از تکنیک داده‌کاوی جهت دسته‌بندی کاربران هدف کتابخانه مرکزی دانشگاه صنعتی اصفهان (مطالعه انگیزه‌ها و رفتارهای اطلاع‌یابی آنان)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 دانشگاه دامغان

3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

doi
10.35050/JIPM010.2017.011
چکیده

پژوهش حاضر به دسته‌بندی کاربران هدف کتابخانه مرکزی دانشگاه صنعتی اصفهان به‌منظور شناسایی رفتارها و نیازهای اطلاعاتی آنان پرداخته است. این پژوهش که از نوع کاربردی است، به ‌روش پیمایشی-توصیفی و با رویکرد کمّی و با استفاده از تکنیک شبکه عصبی در داده‌کاوی انجام شده است. ابزار پژوهش پرسشنامه‌ای است محقق‌ساخته دارای 64 گویه با پایایی معدل ضریب آلفای کرونباخ 0/862. جامعه نمونه پژوهش 356 نفر از اعضای هیئت علمی و دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی اصفهان در سال تحصیلی94-93 است که با به‌کارگیری از نرم‌افزار MATLAB، بر حسب هر یک از مؤلفه‌های اصلی پژوهش (هدف و انگیزه اطلاع‌یابی، میزان استفاده از منابع اطلاعاتی، موانع اطلاع‌یابی، مهارت‌های اطلاع‌یابی و میزان استفاده از خدمات اطلاعاتی) خوشه‌بندی گردید. سپس، با حذف هر یک از زیرمؤلفه‌های اصلی پژوهش مشخص شد که: بیشترین هدف و انگیزه اطلاع‌یابی در بین افراد جامعه، تحقیق و انجام فعالیت‌های پژوهشی؛ کم‌اثرترین مؤلفه، کسب وجهه علمی و رقابت با افراد همتراز؛ بیشترین منابع اطلاعاتی مورد نیاز کاربران کتابخانه ترجمه کتاب‌های لاتین و کمترین نیاز آنان گزارش‌ها و طرح‌های پژوهشی؛ مهم‌ترین مانع اطلاع‌یابی آنان دسترسی نداشتن به اینترنت مناسب و کم‌اثرترین عامل، پر‌دردسر‌بودن استفاده از منابع؛ بیشترین مهارت اطلاع‌یابی کاربران آگاهی آنان از نیاز اطلاعاتی خود و مجراهای دسترسی به آن و کم‌اثرترین مؤلفه، توانایی تشخیص اهمیت اطلاعات حاصل از جست‌وجوهاو مطابقت آن با نیاز اطلاعاتیشان؛ مؤثرترین خدمات در رفع نیازهای اطلاعاتی، توانایی کتابداران و متخصصان اطلاع‌رسانی در بازیابی اطلاعات و آگاهی آنان از منابع و خدمات اطلاعاتی و کم‌اثرترین عامل، آشنایی با انواع منابع و خدمات اطلاعاتی در زمینه رشته تخصصی خود و امکان استفاده از منابع اطلاعاتی به‌صورت فایل‌های دیجیتالی و بدون نیاز به حضور در کتابخانه ‌است. با توجه به هدف و یافته‌های پژوهش حاضر، دسته‌بندی کاربران هدف کتابخانه‌ها با استفاده از تکنیک شبکه عصبی در داده‌کاوی بر مبنای نیازها و رفتارهای اطلاع‌یابی آنان امکان‌پذیر است.