شناسایی روابط کتابشناختی در فهرست کتابخانه ملی ایران مبتنی بر الگوی ملزومات کارکردی پیشینههای کتابشناختی (اف آر بی آر): گام نخست در بازنمون شبکه دانش انتشارات ایرانی-اسلامی
نویسندگان
1 دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشگاه علامه طباطبائی
3 دانشگاه فردوسی مشهد
4 دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.35050/JIPM010.2017.016چکیده
هدف پژوهش حاضر، شناسایی روابط کتابشناختی میان پیشینههای فرادادهای فهرست «کتابخانه ملی ایران»، بر اساس الگوی ملزومات کارکردی پیشینههای کتابشناختی (افآربیآر)، بهمنظور بازنمون شبکه دانش انتشارات ایرانی-اسلامی است. برای نیل به این هدف، از روش تحلیل محتوا استفاده شد. جامعه پژوهش حاضر، پیشینههای فرادادهای مربوط به کتابهای موجود در فهرست «کتابخانه ملی ایران» برای چهار خانواده کتابشناختی شامل قرآن، نهجالبلاغه، شاهنامه و مثنوی (در مجموع 28213 پیشینه) است که از سیستم جامع «کتابخانه ملی ایران» (رسا) شناسایی و استخراج شدند. روش گردآوری دادهها شامل مشاهده ساختارمند و روش اسنادی است. ابزار گردآوری دادهها یک سیاهه وارسی، و ابزار نمایش دادههای تحلیلشده یک ماتریس است. نتایج پژوهش نشان داد که همه انواع روابط ارائهشده در الگوی ملزومات کارکردی پیشینههای کتابشناختی (افآربیآر)، به استثنای رابطه «تنظیم (موسیقی)» از گروه «روابط بین بیانهای مختلف یک اثر»، در فهرست «کتابخانه ملی ایران» وجود دارند. از آنجا که نوع رابطه «تنظیم (موسیقی)» تنها رابطه در سیاهه وارسی است که فقط به اشیاء محتوایی موسیقایی اختصاص دارد، میتوان اینگونه استنباط نمود که فهرست «کتابخانه ملی ایران» در محدوده پیشینههای فرادادهای مربوط به کتابها، پوشش کاملی از روابط کتابشناختی الگوی ملزومات کارکردی پیشینههای کتابشناختی (افآربیآر) را ارائه نموده است. نتایج حاصل از پژوهش حاضر میتواند از دو جهت، هم بهمنظور پیادهسازی الگوی ملزومات کارکردی پیشینههای کتابشناختی (افآربیآر) در محیطهای کتابخانهای، و هم بهمنظور طراحی الگوی هستانشناسی فرادادهای و ایجاد دادگان فهرست «کتابخانه ملی ایران» مبتنی بر روش دادههای پیوندی مورد استفاده قرار گیرد.