فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در چند دهه اخیر شاهد رشد فزاینده و چشمگیر کمیّت پژوهش‌­های کشور و به‌تبع آن ارتقاء بی­‌نظیر رتبه جهانی ایران از لحاظ تعداد مستندات علمیِ منتشرشده بوده‌ایم. ­در این بین تمرکز سیاست‌گذاران پژوهشی جوامع مختلف هرچه بیشتر به «اثربخشی پژوهش‌­ها» معطوف گشته و امروزه دغدغه اصلی، حصول اطمینان از مؤثرواقع‌شدن پژوهش­‌ها در دستیابی به اهداف توسعه است. مسئله «کاربرد پژوهش­‌ها در بهبود جامعه» در اسناد بالادستی نظام نیز مورد تأکید قرار گرفته که حاکی از توافق مدیران و مشاوران عالی رتبه کشور در خصوص اهمیت و ضرورت آن است. همبستگی بالایی که میان پیشرفت علمی و پیشرفت اقتصادیِ جوامع دیده می­شود، این انتظار معقول و منطقی را به وجود می­­آورد که «پیشرفت چشمگیر ایران در پژوهش»، «بهبود و توسعه جامعه» را نیز به دنبال آورده باشد. این انتظار به مطرح‌شدن پرسشی می­‌انجامد که دلیل شکل‌گیری پژوهش حاضر است. هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشیِ پژوهش‌­های فزاینده ایران در سه دهه اخیر بر توسعه کشور است. روش پژوهش، تحلیلی-توصیفی بوده و آمار و اطلاعات ثانویه معتبر، داده­‌های اصلیِ مورد عمل را تشکیل داده­ است. ابتدا آن دسته از شاخص­‌های معتبر توسعه که داده­‌های مربوط به آن­ها برای بیشتر کشورهای جهان در یک بازه زمانی قابل قبول موجود است انتخاب شده و سپس، جایگاه سالیانه ایران در هر شاخص در میان 215 کشور جهان (بر اساس تعداد کشورهای لحاظ‌شده در بانک جهانی) مشخص گردید. در ادامه، روند تغییرات جایگاه ایران در پژوهش با روند تغییرات جایگاه ایران از لحاظ شاخص­های توسعه مورد مقایسه قرار گرفت. یافته­ها حاکی از آن است که علی‌رغم آن که طی 31 سال اخیر ایران از لحاظ کمّیّت تولیدات علمی (تعداد برون­دادهای پژوهشی) 70 رتبه­ صعود نموده، جایگاه کشور از لحاظ شاخص­هایی مانند تولید ناخالص سرانه داخلی طی 25 سال 6 رتبه، تورّم طی 35 سال 43 رتبه و رد پای اکولوژیک طی 19 سال 7 رتبه تنزل یافته و در مجموع، وضعیت توسعه جامعه بهبود متناظر و قابل قبولی نداشته است که بتوان آن را پیامد رشد پژوهش و افزایش برون‌­دادهای پژوهشی در کشور دانست. در پایان، تغییر دیدگاهِ مجموعه دست‌اندرکاران عرصه پژوهش کشور از «نگاه کمیت-مدار» به «نگاه تأثیر-مدار» ضروری دانسته شده است.