واکاوی معرفت‌شناختیِ دو مفهوم کلیدی اطلاعات و دانش با تأکید بر بافت

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.35050/JIPM010.2017.043
چکیده

این نوشتار به بازتعریف معرفت­‌شناختی دو مفهوم کلیدی اطلاعات و دانش با تأکید بر جنبه­‌های بافتی آن‌ها پرداخته و در آن، اینکه بافت در چه مرحله­ای از چرخه داده تا دانش به‌صورت ضمنی و یا صریح ورود پیدا می‌کند، ضرورت توجه به نقش بافت در این واکاوی­‌ها با توجه به متون علمی حوزه چگونه است و اهمیت بافت و نقش آن در معرفت‌­شناسی اطلاعات و دانش چیست، بررسی شده است. همچنین، دیدگاه پژوهشگران مختلف از ­بافت نسبت به تعریف اطلاعات و دانش در حوزه‌های مختلف علمی به‌ویژه در علم اطلاعات و دانش‌­شناسی از جنبه‌­های مختلف مورد اشاره قرار گرفته است. مرور این دیدگاه‌‌ها و نظریات نشان داد که مسئله بافت، چه به‌صورت ضمنی و چه آشکار، هنگام ورود به مباحث معرفتی و ادراکی اطلاعات و دانش حائز اهمیت است و نمی‌­توان نقش عوامل و متغیرهای بافتی را در این زمینه نادیده انگاشت. شناخت اطلاعات و شناخت دانش با چنین نگاهی مورد بحث قرار گرفته است. سؤال اساسی این است که آیا مفاهیم اطلاعات و دانش در بافت­‌های گوناگون، معانی متفاوتی دارند؟ و نقش بافت در شناخت اطلاعات و دانش چیست؟ با نگاهی کلاسیک به چرخه داده تا دانش، از مرحله داده به بعد، شناخت و تعریف اطلاعات و دانش با درنظرگرفتن بافت موجودشان، تابع رویکردی تفسیری است و خود را از تعاریف کمّی و مکانیکی رها می­‌سازند. ورود بافت به عرصه تعریف اطلاعات و دانش انگاره­ای را در ذهن متبادر می­سازد که این دو مفهوم در بافت‌­های گوناگون، معانی متفاوتی را حمل می­‌کنند و بافت به‌عنوان پدیده­ای سیال و آب­گونه خود را در ظرف تعریف این اصطلاحات ریخته و معنا را (هنگام تبدیل داده به اطلاعات) و تصمیم‌­گیری را (هنگام تبدیل اطلاعات به دانش) سیراب می­‌سازد.