فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مطالعه با هدف تعیین مؤلفه‌های موجود در طراحی و توسعه رابط کاربر وب­سایت­های کتابخانه­‌های دیجیتال و تعیین وب­‌سایت­‌های کتابخانه­‌های دیجیتال برتر و نقاط ضعف و قوت محتوای آن­ها، به تحلیل و مقایسه وب­‌سایت­‌های کتابخانه­‌های دیجیتال در میان کشورهای در حال توسعه و توسعه­‌یافته پرداخته است. برای این منظور، 50 وب­‌سایت کتابخانه دیجیتال با روش نمونه­‌گیری مبتنی بر هدف انتخاب شدند. با بررسی موقعیت توسعه کشورهای مربوط به کتابخانه­‌های دیجیتال منتخب، 12 وب­‌سایت در گروه کشورهای در حال توسعه و 38 مورد در گروه کشورهای توسعه­‌یافته قرار گرفتند. سپس، محتوای نمونه منتخب در یک مطالعه کمّی به‌روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. این بررسی با طراحی سیاهه وارسی محقق‌ساخته در 11 مقوله اصلی و 44 مؤلفه، که روایی آن به‌روش روایی محتوا مشخص شده بود، صورت گرفت. داده­‌ها با استفاده از نرم­‌افزار آماری اِس­پی­اِس­اِس ویرایش 16 تحلیل شدند. نتایج مقایسه وب­‌سایت­‌ها نشان داد که از لحاظ مقوله­‌های «منابع پیوسته»، «مجموعه کتابخانه» و «رهیابی» ارتباط معناداری بین مؤلفه‌های موجود در طرح رابط کاربر وب­‌سایت‌های کتابخانه­‌های دیجیتال در دو گروه کشور وجود دارد. دو مؤلفه «فهرست عمومی دسترسی پیوسته ( اُپک)» و «آمار بازدیدها» در تعداد بیشتری از وب‌­سایت­‌های کتابخانه­‌های دیجیتال در کشورهای در حال ­توسعه دیده شدند؛ در حالی که مؤلفه «ارائه منو و زیر­منوها جهت معرفی اجزای کتابخانه» در بیشتر وب­‌سایت­‌های کتابخانه­‌های دیجیتال در کشورهای توسعه­‌یافته ارائه شده بود. همچنین، با بررسی تعداد مؤلفه‌­های به‌کاررفته در وب‌­سایت­‌های منتخب، «اَمریکن مموری» با 44 مؤلفه، «کتابخانه دیجیتال بین‌­المللی کودکان (آی­سی­دی­ال)» با 40 مؤلفه و «کالیفرنیا» با 39 مؤلفه بهترین، و «بِرکِلی­سان­سایت» با 10 مؤلفه، ضعیف‌­ترین وب‌­سایت شناخته شدند. با وجود تعداد بیشتر و کیفیت بهتر رابط کاربر کتابخانه‌­های دیجیتال در کشورهای توسعه­‌یافته، کیفیت برخی وب‌­سایت‌­های کتابخانه‌­های دیجیتال کشورهای در حال توسعه نیز قابل ملاحظه بود. به‌طور کلی، نوپابودن برخی وب­‌سایت‌­ها و عدم استفاده از تجارب متخصصان و کتابداران و در نتیجه، عدم آگاهی طراحان از نیازهای اطلاعاتی کاربران می­‌تواند از جمله عوامل کم‌توجهی نسبت به طراحی مناسب رابط کاربر وب­‌سایت­‌های کتابخانه­‌های دیجیتال باشد.