گونه‌شناسی بحث فقهی؛ تحلیل و تبیین گونه‌های بحث فقهی در ساختاری جامع

نویسندگان

1 دانش آموخته حوزه علمیه و کارشناس ارشد مذاهب اسلامی.

2 استادیار دانشگاه ادیان و مذاهب.

doi
10.22034/fiqh.2022.79975
چکیده

چکیدهبحث فقهی بر اساس زاویه بحث، مقدمات استدلالی و نوع جمع‌بندی و استنتاج به اقسام و گونه‌های متعدد بروز یافته است. مطالعه این گونه‌ها، اقسام و مصادیق بالغ بر بیست گونه بحث فقهی را نمودار می‌کند. در این نگاشته با تحلیل و تقسیم گونه‌های بحث فقهی مبتنی بر مبادی دانشی هر قسم، کوشیده‌ایم ساختار بحث فقهی را به شکل نظام‌مند با فروع متعدد ترسیم کنیم. برای تقسیم بحث و ساختارسازی در این پژوهش، کارکردهای صحیح هر یک از گونه‌ها تبیین و در تقسیم آنها دقت شده است. این نگارش بحث فقهی را بر اساس دو زاویه محوری کلی «استنباط‌کننده» و «نحوه طرح بحث» تقسیم کرده است. در قسم استنباط‌کننده به دو رویکرد «استنباط شخص‌محور» و «استنباط گروهی» و در قسم نحوه طرح بحث نیز به دو محور کلان «فقه فتوایی» و «فقه استدلالی» با گونه‌های متعدد هر قسم اشاره شده است. در این نوشتار همچنین نسبت هر قسم با اقسام دیگر مبتنی بر پیش‌فرض‌های آن روشن می‌شود.