اعتبارسنجی و ارزیابی عناصر محیط رابط کاربر کتابخانه‌های دیجیتالی فارسی کودکان

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

2 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.35050/JIPM010.2016.025
چکیده

هدف پژوهش حاضر ارزیابی محیط رابط ‌کاربر کتابخانه‌‌های ‌دیجیتال فارسی کودکان بر اساس معیارهای استخراج شده از متون است. برای انجام پژوهش از روش­‌های پیمایشی و ارزیابانه استفاده شد. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از سیاهه­‌ی وارسی محقق ساخته گردآوری شد. سیاهه­‌ی اولیه شامل 21 مقوله­‌ی (طراحی، نمایش اطلاعات، سادگی، انسجام، راهنمایی، راهبری، کنترل کاربر، زبان، تصحیح­‌خطا ، تعامل، بازخورد، جست­و­جو، قابلیت یادگیری، پشتیبانی از کاربر، کاهش بار حافظه کاربر، پیشینه کاربر، سازگاری، مشاهده وضعیت سامانه، تطبیق بین سیستم و جهان واقعی، انعطاف پذیری و شخصی­‌سازی) و 171 معیار بود. پس از اعتبارسنجی سیاهه با احتساب نقطه مطلوب 4، سیاهه‌­ی نهایی با 17 مقوله و 97 معیار برای ارزیابی رابط کاربر کتابخانه‌­های دیجیتالی (ICDL، تبیان، ملی، کودکان، جامعه­ی مجازی، جزیره­ی­دانش، کتابک و کودکانه) مورد استفاده قرار گرفت.  یافته‌­ها نشان داد از بین معیارهای مورد مطالعه، "وضوح در ارائه جملات راهنما و قابل درک بودن راهنما" از مقوله‌­ی زبان با میانگین 4/55و "اجتناب از آوردن متن‌های زیر خط دار در کنار پیوندها" از مقوله­‌ی طراحی با میانگین 2/96به ترتیب بالاترین و پایین­ترین امتیاز را از نظر متخصصان کسب کردند. حاصل رتبه­‌بندی کتابخانه­‌ها از نظر رعایت معیارهای سیاهه ارزیابی نشانگر آن است که کتابخانه دیجیتال ملی کودکان با رعایت 73 درصد معیارها در رتبه نخست قرار دارد پس از آن کتابخانه‌های دیجیتال کتابک (72 درصد)، ICDL (68 درصد)، جزیره­ی دانش (67 درصد)، کودکانه (47 درصد)، تبیان (44 درصد)،  جامعه‌­ی مجازی (44 درصد) و کودکان (32 درصد) قرار دارند.