شناسایی پیشرانهای نظامی و عوامل مؤثر بر دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران، mpazhooh92@gmail.com
2 دانشجوی دکتری، رشته مدیریت دفاعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، h.kohsarian@casu.ac.ir
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته ژئوپلیتیک، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، shadalizadealiakbar@gmail.com
4 هیئت علمی دانشگاه فرماندهی ستاد آجا، mohammadtayer1354@gmail.com
doi
10.22034/iamu.2025.2066848.3206چکیده
در دنیای پرچالش امروز، درک عمیق از عوامل مؤثر بر دیپلماسی دفاعی کشورها، بهویژه کشوری با جایگاه راهبردی مانند ایران در خاورمیانه، بسیار حیاتی است. پژوهش حاضر باهدف تبیین و شناسایی پیشرانهای نظامی و عوامل مؤثر بر دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران انجامشده است. این تحقیق، با ماهیت کاربردی و رویکرد توصیفی-اکتشافی و ترکیبی، جامعه آماری هدفمند و نمونهگیری تمامشماری را به کار گرفته است. ابتدا، با بررسی ادبیات و نظر کارشناسان حوزه دفاع و سیاست خارجی، 68 پیشران بالقوه مؤثر بر دیپلماسی دفاعی شناسایی شد. در مرحله بعد، بر اساس توافق خبرگان و اهمیت راهبردی، این تعداد به 24 پیشران کلیدی کاهش یافت. سپس، با استفاده از ماتریس اثرات متقابل، تأثیرگذاری و تأثیرپذیری این 24 پیشران توسط خبرگان بهدقت ارزیابی شد. نتایج نشان میدهد که دیپلماسی دفاعی ایران تحت تأثیر عوامل پیچیدهای است. در این میان، توان هستهای، صادرات تسلیحات نظامی، رقابت ژئوپلیتیکی و رزمایش مشترک با دیگر کشورها بهعنوان مهمترین عوامل مؤثر شناسایی شدند. این یافتهها حاکی از آن است که دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران، علاوه بر ملاحظات نظامی، بهشدت تحت تأثیر تحولات سیاسی و اقتصاد بینالمللی نیز قرار دارد. این عوامل بهطور متقابل بر یکدیگر اثر گذاشته و پیچیدگی دیپلماسی دفاعی را افزایش میدهند.
