یکپارچهسازی معنایی در کتابخانههای دیجیتالی در ایران: مدل مفهومی پیشنهادی
نویسندگان
1 دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.35050/JIPM010.2016.042چکیده
هدف اصلی پژوهش حاضر ارائه مدل مفهومی پیشنهادی یکپارچهسازی معنایی کتابخانههای دیجیتالی در ایران است. پژوهش حاضر در سه گام مستقل به اجرا درآمده است. در گام نخست از روش سندی برای شناسایی منابع مرتبط، تولید پرسشنامه پژوهشگر ساخته و پاسخ به پرسش اساسی اول پژوهش حاضر استفاده شده است. جامعه پژوهش را تمامی منابع اطلاعاتی مرتبط در دسترس تشکیل داده و از فنون تحلیل محتوا برای تحلیل منابع استفاده شده است. در گام دوم از پیمایش تحلیلی برای بررسی وضعیت موجود کتابخانههای دیجیتالی استفاده شده است. جامعه پژوهش را تمامی کتابخانههای دیجیتالی فعال به تعداد 32 کتابخانه تشکیل میدهد که از این تعداد 26 کتابخانه در پژوهش حاضر مشارکت داشتهاند. ابزار گردآوری اطلاعات نیز در این بخش از پژوهش پرسشنامه پژوهشگر ساخته است. در گام سوم پژوهش نیز از روش تحلیل سیستم استفاده شده است. یافتههای پژوهش نشان داد که در یکپارچهسازی معنایی نیاز به عناصری مانند زیرساخت فناورانه، نظامهای کدگذاری و شناساگر، استانداردهای فراداده، مسائل قانونی، سازمانی و پایگاههای دانشی معنایی و سیستمهای سازماندهی دانش است. همچنین روش استفاده از مترجمها و برقراری روابط معنایی میتوانند در یکپارچهسازی معنایی مورد استفاده قرار گیرند. از نظر ابزارهای مهم مورد نیاز در یکپارچهسازی معنایی نیز ابزارهایی مانند هستینگاریها، سیستمهای سازماندهی دانش، پایگاه دانشی، مترجمها، و زبانهای توصیفی و تحلیلی میتوانند مورد استفاده قرار گیرند. همچنین یافتههای دیگر پژوهش در ارتباط با پرسش اساسی دوم پژوهش حاضر نشان داد که کتابخانههای دیجیتالی مورد مطالعه از نظر پوشش منابع دیجیتالی و تکمیل فیلدهای فراداده در وضعیت مطلوبی قرار ندارند. همچنین از نظر مستندسازی محتوای فیلدهای فراداده نیز وضعیت چندان رضایت بخشی را شاهد نیستیم. بنابراین برای ایجاد قابلیت یکپارچهسازی معنایی نیازمند تقویت تمامی نقاط ضعف شناسایی شده در این پژوهش هستیم. در نهایت مدل مفهومی پیشنهادی این پژوهش در سه لایه داده، استنتاج ماشینی و برنامه کاربردی پیشنهاد شده است.
