نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری با استفاده‌ طنزگونه از آثار ادبی و هنری دیگران

نویسندگان

1 استادیارگروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی (مؤسسه حقوق تطبیقی)، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jolt.2016.59407
چکیده

گروهی از آثار طنز براساس شوخی و مطایبه با آثار ادبی و هنری که پیش‌تر خلق‌ شده‌اند، شکل می‌گیرند. از آنجا که این امر به نسخه‌برداری و تغییر اثر دیگری منجر می‌شود، از مصادیق نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری تلقی می‌شود. مادة 6 مکرر کنوانسیون برن، تغییر اثر دیگری را در صورت لطمه به حیثیت و شهرت مؤلف برنمی‌تابد و به‌موجب بند 1 مادة 9 نیز، تکثیر اثر بدون اجازة مؤلف امکان‌پذیر نیست. بنابراین، مقالة حاضر تلاش می‌کند با روش تحلیلی- توصیفی تعارض استفادة طنزآمیز با حقوق انحصاری ناشی از حقوق مالکیت ادبی و هنری اثر قبلی را بررسی کرده و راه‌حل‌های مقتضی را برای برون‌رفت در دعاوی مرتبط پیشنهاد کند. به‌طور کلی، آثار طنز با هویت مستقل که دارای درجه‌ای از اصالتند و قصد تخریب یا استهزاء مؤلف اثر نخستین را نداشته و بازار اثر اخیر را نیز تضعیف نمی‌کنند، می‌توانند از اتهام نقض عبور کنند.