استفاده از روش پژوهش ترکیبی در تحلیل رفتار جستجوی اطلاعات پژوهشگران ایرانی در محیط وب و ارائه الگوی موجود
نویسندگان
1 معاون کتابخانه مرکزی دانشگاه صنعتی شریف
2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم
doi
10.35050/JIPM010.2015.002چکیده
پژوهش حاضر با استفاده از طراحی روش پژوهش ترکیبی به تحلیل و ارائه الگوی موجود رفتار جستجوی اطلاعات پژوهشگران ایرانی در محیط وب پرداخته است. این پژوهش از نوع کاربردی است و در اجرای آن با توجه به ماهیت پژوهش از روش پژوهش ترکیبی و از راهبرد روندهای همزمانی استفاده شده است. جامعه پژوهش را نمونهای متشکل از 44 نفر از پژوهشگران در حوزههای مختلف علوم تشکیل دادند. دادههای این پژوهش در بخش کمی از طریق پرسشنامه محقق ساخته و در بخش کیفی از طریق مصاحبه نیمه طراحیشده گردآوری شدند. تجزیه و تحلیل دادههای مصاحبه با استفاده از شیوه نظام-مند نظریه زمینهای منسوب به استراوس و کوربین انجام شده است. نتایج تحلیل پرسشنامهها نشان داد مهمترین اهداف آزمودنیها برای جستجو در وب انجام کار پژوهشی است. آموختن از طریق آزمون و خطا و کمک از دوستان مهمترین منبع کسب اطلاعات در مورد چگونگی جستجوی اطلاعات از وب است. آنان منابع اطلاعاتی را از طریق جستجو در منابع اطلاعاتی، ابزارها و امکانات ارتباطی و خدمات اطلاعرسانی مورد شناسایی قرار میدهند. جستجو از طریق موتورهای کاوش، پیگیری و مرور ماخذ مقالات، جستجو در پایگاههای اطلاعاتی پیوسته مهمترین مجراهای شناسایی منابع اطلاعاتی بوده است. راهبرد استفاده از موتورکاوش و ابزارهای تخصصی مهمترین راهبرد از نظر آزمودنیهاست. استفاده از روش جستجوی ساده متداولتر است. عنصر "موضوع مقاله"، "کلیدواژه" و "عنوان مقاله" مهمترین عناصر مورد استفاده آزمودنیها برای بازیابی است. یافتههای حاصل از مصاحبهها نشان داد که رفتار جستجوی پژوهشگران در محیط وب نه مرحله دارد: انتخاب موضوع، شروع جستجو، تدوین عبارت جستجوی مناسب، بازیابی اطلاعات، دسترسی به اطلاعات، ارزیابی اطلاعات، انتخاب اطلاعات، مدیریت اطلاعات و توقف/تداوم جستجو. این نه مرحله چهار مقوله بزرگتر شامل رفتارهای اولیه جستجو، رفتار تدوین عبارت جستجو، رفتار پردازش اطلاعات و رفتار راهبری جستجو را تشکیل دادند.
