فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرایند تکرار یکی از فرایند‌های صرفی زایا ست که درباره ی آن در زبان‌های مختلف و در چهار چوب نظریات مختلف زبان‌شناختی (دستور زایشی ، نظریه بهینگی و برنامه کمینگی ) مطالعات جامعی صورت گرفته است.اکنون با رشد زبانشناسی پیکره ای و مطالعات پیکره بنیاد می توان پژوهش های صرفی از این دست را دقیق تر به سامان رساند. تکرار در دونوع کامل و ناقص از سوی زبانشناسان (شقاقی 1389، هسپلمت 2002 و بائر 2003) بررسی شده است. تکرار کامل به معنای تکرار کامل یک پایه موسوم به جزء دو گانی است و تکرار ناقص به معنای افزودن جزئی به آغاز یا پایان یکی از پایه‌هاست. در این مقاله نوع کامل این فرایند زایای صرفی رادر زبان فارسی مورد بررسی قرار داده‌ایم تا به معانی و ساختار‌های غالب حاصل از آن و ویژگی‌های معنایی جزء دوگانی دست یابیم. برای دستیابی به این ویژگی‌ها به کمک زبانشناسی پیکره‌ای به پیکره‌ای جامع و قابل قبول در زبان فارسی نیاز بود که برای برای پژوهش حاضر لغت‌نامۀ متوسط دهخدا انتخاب شد. نخست کلیه ی دوگانی‌های کامل موجود در فرهنگ متوسط دهخدا به همراه توضیحات مربوط به ساخت آن‌ها و معانی اشان استخراج شدند. تعداد دوگانی‌های استخراج شده 299 مورد بود و آنگاه این داده ها بر اساس ساختار ، معنا و ویژگی‌های جزء دوگانی دسته‌بندی شدند. پس از بررسی معانی و ساختار‌ها نتایج جالبی به دست آمد. نتایج حاصل از بررسی و طبقه‌بندی داده‌ها نشان می دهند که به غیر از اصوات ساخت غالب در دوگان سازی ها قید است و به لحاظ معنا ، معنای غالب معنای قلت است و درصد غالب ساخت‌ها از عناصر معنا دار تشکیل شده‌اند. دیگر آنکه حتی اجزاء بی معنا نیز در ایجاد ساخت دوگانی شرکت کرده‌اند و در موارد متعددی معنای ساخت حاصل ربطی به معنای اجزاء دو گانی ندارد و معنایی کاملا جدید و متفاوت ایجاد شده است. در این میان تعداد نام آواها یا اصوات یک سوم ساخت‌ها را تشکیل می‌دهند که حتی اصوات نیز نوعی معنا از خود ارائه می دهند و همه ی آنها فاقد معنا نیستند.نتایج حاصل از این پژوهش پیکره‌بنیاد در آموزش زبان فارسی ، تهیه پیکره‌های دوزبانه و نیز تسهیل فرایند ترجمه ماشینی کار آمد باشد و نخستین حاصل آن پیکره‌ای نسبتا جامع از دوگانی‌های کامل در زبان فارسی است که در شبکه های واژگانی بسیار کار آمد است.