جُستاری تحلیلی پیرامون ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری فرماندهان و مدیران نظامی در آموزه‌های قرآن کریم و نهج البلاغه

نویسندگان

1 دکترای تفسیر تطبیقی، استادیار دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری(نویسنده مسئول)؛ faghihzadeh.r@yahoo.com

2 دکتری مدیریت و استادیار دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری؛ ali_farhadi92@yahoo.com

3 دکتری فقه و حقوق اسلامی، مدیر گروه معارف اسلامی دانشگاه خاتم(ص)؛ esmaeiliayat4@gmail.com

doi
10.22034/iamu.2024.1995848.2855
چکیده

در آموزه‌های دینی، در خصوص شخصیت و نوع عملکرد مدیران نظامی؛ شاخصه‌هایی مطرح‌شده که شناسایی و تحلیل آن‌ها جهت کمک به فرایند انتخاب و مدیریت نیروهای نظامی اهمیت فراوانی دارد. ازاین‌رو هدف پژوهش حاضر این است که با معرفی و تبیین دقیق این شاخصه‌ها، گامی در راستای گزینش مدیران نظامی شایسته و همچنین مدیریت اسلامی آنان بر زیردستان، بردارد. این پژوهش در دو مرحله انجام‌شده؛ مرحله اول تحقیق به روش تحلیل محتوا؛ و مرحله دوم به روش توصیفی- تفسیری انجام‌گرفته است.جامعه آماری تحقیق، قرآن کریم و نهج‌البلاغه می‌باشد که گزارهای مربوط به موضوع شناسایی، و برای روایی و پایایی تحقیق، از ضریب توافق بین کدگذاران و چند سویه سازی منابع استفاده گردید.نتایج حاصل از بررسی و تحلیل داده‌ها بیانگر آن است که مهم‌ترین ویژگی‌های یک مدیر نظامی شایسته در این دو منبع مهم دینی، در دو مقوله؛ شخصیتی شامل: تعهّد، قدرت علمی و جسمی، بصیرت، صبر، عالِم به مواضع حق، خیرخواهی، پاک‌دلی، قدرت فهم حکم خدا و رسول (ص)؛ و رفتاری، شامل: امانت‌داری، حفظ تقوا و پرهیز از بغی و تعدی، مواسات با زیردستان، تشویق بجای زیردستان، دوری از سستی و لغزش و پرهیز از کندی و عجله با توجه به موقعیت، مخالفت با هوای نفس و دفاع عملی از دین و شعائر دینی قابلیت طبقه‌بندی دارد. با تحقّق این دو مقوله، یک مدیر نظامی از منظر منابع دینی مقبولیت دارد.