مروری بر متون رفتار اطلاع یابی در ایران
نویسندگان
1 دانشگاه کرمانشاه
2 دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
10.35050/JIPM010.2014.006چکیده
نوشتار حاضر به منظور ارائه تصویری روشن، علمی و واقعی از وضعیت رفتار اطلاعیابی در ایران، با رویکردی تحلیلی و کیفی در دو بخش، متون منتشر شده در باب مباحث و بنیانهای نظری و پژوهشهای انجام شده در حوزه رفتار اطلاعیابی را در ایران بررسی کرده است. بر این اساس کلیه متون چاپی اعم از کتابها، مقالات، پایاننامهها و طرحهای پژوهشی که در حوزه رفتار اطلاعیابی در ایران چاپ و انتشار یافته و در پیشبرد این حوزه مؤثر واقع شدهاند، مورد مطالعه قرار گرفته است. بررسیها مبین آن است که در طی 17 سالی که از طرح بحث رفتار اطلاعیابی در ایران میگذرد، روند رو به رشدی هم از لحاظ کیفی و هم از لحاظ کمی در انتشار منابع به چشم میخورد. کمتر از 4 درصد از متون منتشر شده در حوزه رفتار اطلاعیابی، ترجمه شدهاند. عمده منابع این حوزه در قالب پژوهش به بررسی رفتار اطلاعیابی افراد پرداختهاند. در بیشترین پژوهشهای انجام یافته (در حدود 34 درصد کل پژوهشها) رفتار اطلاعیابی اعضاء هیأت علمی مورد مطالعه قرار گرفته است. پس از آن رفتار اطلاعیابی دانشجویان (در حدود 17 درصد) و سپس پژوهشگران (در حدود 14 درصد) بررسی شده است. کمترین میزان توجه به سنجش رفتار اطلاعیابی عامه مردم از جمله مراجعان و اعضاء کتابخانههای عمومی صورت گرفته است. بررسیها بیانگر آن است که بیشترین پژوهشهای رفتار اطلاعیابی در دانشگاههای آزاد اسلامی به ویژه واحد علوم و تحقیقات تهران و واحد علوم و تحقیقات اهواز انجام شده است. بر اساس تحلیل صورت گرفته، بیشترین مقالات به ترتیب در فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و اطلاعرسانی (فصلنامه کتاب سابق)، فصلنامه پردازش و مدیریت اطلاعات و فصلنامه کتابداری و اطلاعرسانی منتشر شده است. این حوزه مورد توجه کتابداران و تا حدودی متخصصان رشتههای کشاورزی، علوم ارتباطات اجتماعی، برنامهریزی درسی و مدیریت دولتی قرار گرفته است.