گویش ‏سنجی متغیرهای زبان‌شناختی زبان‌گونه‌های کرمان- شمالی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، قم، ایران

2 استادیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان، رفسنجان، ایران

3 استادیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه آزاد اسلامی ‌واحد قم، قم، ایران

4 استادیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

doi
10.22099/jill.2022.43271.1306
چکیده

پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی کمی و کل­گرایانه و با اعمال روش­های گویش­سنجی به تحلیل رایانشی متغیرهای زبان­شناختی موجود در گونه­های زبانی کرمان-شمالی می‌پردازد. این پژوهش، از نوع توصیفی- تحلیلی است و داده­ها به روش میدانی جمع‌آوری شده‌اند. تحلیل داده­های گردآوری­شده نیز به صورت آماری با بهره­گیری از رایانه و  گویش­سنجی و نقشه­نگاری RuG/L04 صورت گرفته است. داده­های پژوهش شامل معادل­های بومی 205 واژه و 10 جملة پایة مستخرج از پرسش‌نامه‌های «فرهنگستان» و «موریس سوادش» است. روایی پرسش­نامة مذکور براساس آزمون آلفای کرونباخ، نرخ 96/0 به دست آمده است. جامعة آماری پژوهش را گویشوران بومی 16 شهرستان حوزة شمال استان کرمان شامل 105 دهستان تشکیل می‌دهند. میانگین سنی گویشوران 60 سال و متوسط سواد آن­ها در حد آموزش ابتدایی است که 45% زن و 55% مرد هستند. نتایج حاصل از تحلیل انبوهة داده­ها نشان داد که شش خوشة گویشی عمده از هم متمایز هستند و این خوشه­های گویشی خود به زیر خوشه­هایی تقسیم می­شوند. هر یک از خوشه‌های گویشی دارای ویژگی‌های آوایی، واجی، صرفی یا نحوی متمایزی هستند که آن‌ها را از دیگر خوشه‌ها جدا می‌کند. بر اساس تحلیل آماری داده­ها، از میان خوشه‌های گویشی شش­گانه، تنها یکی از آن­ها گویش است و باقی خوشه­ها فاقد ویژگی‌های گویشی می‌باشند و در نتیجه در سطح لهجه محسوب می­شوند.