تحلیل خط فقر علمی دانشمندان ایرانی و مقایسه آن با دانشمندان کشورهای برتر اسلامی

doi
10.35050/JIPM010.2013.015
چکیده

بررسی میزان تولید علم ایران در حوزه علوم پایه و شناسایی جایگاه کشور در میان کشورهای اسلامی و جهان، و نیز مقایسه رشته‌های مختلف این حوزه از نظر تولید علم با یکدیگر، امکان سیاست‌گذاری مناسب برای فراهم‌آوری امکانات لازم جهت پیشرفت در این حوزه را فراهم می‌آورد. هدف از انجام این پژوهش تحلیل خط فقر علمی دانشمندان ایرانی و مقایسه آن با دانشمندان کشورهای برتر اسلامی است. نوع پژوهش کاربردی است و با رویکرد توصیفی داده‌ها گردآوری و تحلیل شدند. داده‏های این پژوهش از پایگاهISI و برای بازه زمانی 1990 تا 2011 استخراج شده و پنج رشته علوم پایه شامل ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی و زمین‌شناسی مورد بررسی قرار گرفتند؛ همچنین از شاخص‌های علم‌سنجی Yi و Xi و Sx استفاده شد. براساس یافته‌های این پژوهش، کشور ایران با انتشار 35542 مدرک، توان علمی 509/0 درصد و عملکرد نسبی468/0درصد در جایگاه اول در بین کشورهای اسلامی قرار گرفت. همچنین ایران در رشته‌های فیزیک، شیمی، زمین‌شناسی و ریاضی در جایگاه اول و در رشته‌ زیست‌شناسی در جایگاه دوم در میان کشورهای اسلامی قرار گرفت. ایران علی‌رغم کسب رتبه‌ اول در میان کشورهای اسلامی، به لحاظ شاخص‌های Xi و Sx در زیر خط فقر علمی قرار دارد. از همین رو، لازم است توجه بیشتری به تولید و انتشار علوم پایه به ویژه در رشته‌ زیست‌شناسی صورت گرفته و نقاط ضعف و موانع پیشرو شناخته شود.

کلیدواژه‌ها