فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش، به‌منظور بررسی روابط کتابشناختی در مارک و همخوانی آن با الگوی مفهومی ملزومات کارکردی (فر- بر) انجام شده است . پیشینه‌های کتابشناختی از روابط متنوعی برخوردارند که نشان دادن آنها در مارک با محدودیت‌های بسیاری همراه است. حال آنکه از طریق همین روابط است که می‌توان آثار و نوشته‌های مرتبط با یک اثر خاص را کنار هم آورد و زمانی که در فهرست جستجو می‌کنیم، این آثار را در نتایج جستجو در یک مجموعه و در ارتباط با یکدیگر در دسترس قرار دهیم. با استفاده از الگوی مفهومی فر- بر با تأکید بر موجودیت‌ها و روابط بین آنها، کارکردهای فهرست به‌مراتب بالا می‌رود و فهرست‌ها به اهداف اصلی خود نزدیک می‌شوند. هدف این پژوهش، تبیین روابط حاکم بر موجودیت‌های کتابشناختی (اثر، بیان، نمود، و مورد) پیشینه‌های کتابشناختی فارسی مبتنی بر مارک ایران با استفاده از الگوی مفهومی اف.آر.بی.آر. (فر- بر) تعیین شده است. روش مورد استفاده در این پژوهش، تحلیل محتوا با رویکرد توصیفی بوده است. در این پژوهش، برای گردآوری اطلاعات از فهرست پیوسته (اپک)2 کتابخانه ملی ایران استفاده شده است و تمامی پیشینه‌های جامعه پژوهش با معیارهای بیان‌شده در گزارش نهایی ایفلا، در خصوص روابط کتابشناختی موجودیت‌های گروه اول، در الگوی اف.آر.بی.آر.، و نیز قواعد آر.دی.ای.، تطبیق داده شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. طبق این بررسی، اگر بخواهیم نرم‌افزاری بر‌اساس الگوی مفهومی تدوین شود و از داده‌های مارکی که در حال حاضر در پایگاه کتابشناختی کتابخانه ملی وجود دارد، انتقال داده صورت بگیرد، بیشتر روابط به‌صورت ماشینی قابل انتقال نخواهد بود. به‌علاوه، خاطر نشان می‌شود روابطی که در این پژوهش در تطابق مارک و فر- بر به‌دست آمد، حاصل استنتاج ذهن هوشمند است و ماشین قادر نیست آن را تشخیص دهد. در این خصوص، نتایج پژوهش نشان داد که از جهت مارک به فر-بر 70/47 درصد از فیلدهای مارکی، امکان انتقال رابطه‌ای را بر‌اساس تبیین روابط دارند، و از سوی فر- بر به مارک با به‌کارگیری همه تلاش هوشمند و تشخیص رابطه‌های مارکی، فقط 38/31 درصد از روابط می‌توانند توسط مارک پوشش داده شوند. ولی، بر‌اساس داده‌های واقعی و مورد استفاده فعلی در نمونه بوستان سعدی از فرمت مارک- مبنای کتابخانه ملی ایران در نتایج این پژوهش، این امکان به 95/16 درصد تقلیل می‌یابد