تحلیل حرکت فعل در گویش بلوچی سرحدی: رویکردی زایشی
نویسندگان
1 دانشگاه سیستان و بلوچستان
2 دانشگاه سیستان و بلوچستان
doi
10.22099/jill.2022.42706.1295چکیده
ماهیت حرکت فعل در زبانهای گوناگون از منظر نحوی و صرفی با رویکرد زایشی توسط زبانشناسان مختلف بررسی و تحلیل شده است. از منظر نحوی میتوان به شواهد نحوی همچون مطابقة مشخصة زمان و تصریف فعل سبک از نظر قدرت با استفاده از آزمونهای حذف گروه فعلی و جابهجایی مفعول استناد کرد. همچنین، از منظر صرفی غنیبودن تصریف به دلیل مطابقة فعل با فاعل در اول شخص و دوم شخص مفرد و جمع در یکی از زمانهای گذشته، حال و آینده و همچنین، وجود ساخت تصریف دو جزئی شاهدی بر حرکت فعل هستند. هدف پژوهش حاضر تبیین ماهیت حرکت فعل در گویش بلوچی سرحدی بر اساس تلفیقی از شواهد نحوی و صرفی با رویکرد زایشی است. در این راستا، دادههای پژوهش حاضر از طریق ضبط گفتار آزاد و مصاحبه با 15 مرد بیسواد گویشور بلوچی سرحدی ساکن در مناطق پشتکوه و گرنچین شهرستان خاش گردآوری شدند. بر اساس شواهد نحوی، یافتهها نشان داد که مشخصة تصریف (زمان) فعل در گویش بلوچی سرحدی قوی و انگیزة حرکت فعل است. حضور گروه تصریف دو جزئی در نتیجة جابهجایی مفعول نیز عامل دیگری در تائید حرکت فعل است. علاوه بر این، بررسی شواهد صرفی نشان داد که قویبودن تصریف فعل به دلیل مطابقة فعل با فاعل اول شخص و دوم شخص مفرد و جمع در زمان گذشته و غیرگذشته و همچنین، حضور تکواژ زمان و مطابقه به طور همزمان در فعل مؤید حرکت فعل در این گویش است.
