فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر، به‌منظور بررسی امکان جایگزینی منابع مرجع الکترونیکی رایگان به‌جای منابع مرجع چاپی، به‌روش کتابخانه‌ای (بررسی متون) و موردپژوهی و تحلیل محتوا انجام شده است. از بین 1364 منبع مرجع چاپی موجود در دانشگاه فردوسی مشهد مربوط به سال‌های 1990 تا 2006 میلادی، 25 منبع (5 دایره‌المعارف، 5 راهنما، 5 واژه‌نامه، 5 اطلس، و 5 زندگینامه) انتخاب گردید. همچنین، 25 منبع مرجع الکترونیکی معادل آنها نیز برگزیده شد. در هر یک از این منابع، 5 مدخل (در مجموع 250 مدخل) ارزیابی شد و پس از مقایسه میانگین نمره‌های حاصل از ارزیابی، قابلیت پاسخگویی منابع الکترونیکی و نیز چاپی به اطلاعات مورد نیاز، مشخص شد. بین میانگین نمرات کل حاصل از ارزیابی منابع الکترونیکی و منابع چاپی تفاوت معنی‌دار وجود داشت. از‌آنجا که تفاوت نمرات، در انواع منابع مورد نظر پژوهش (دایره‌المعارف‌ها، راهنماها، واژه‌نامه‌ها، اطلس‌ها، و زندگینامه‌ها) به‌نفع گروه منابع الکترونیکی بوده است، منابع مرجع الکترونیکی رایگان قابلیت زیادی برای جایگزینی، به‌جای منابع مرجع چاپی دارند. همچنین، بین میانگین نمره‌های کسب‌شده از ارزیابی شاخص‌های کیفیت محتوای منابع مرجع چاپی و منابع مرجع الکترونیکی تفاوت معنی‌دار، به‌نفع گروه الکترونیکی بوده است. بدین معنی‌که به‌لحاظ محتوایی، این احتمال وجود دارد که منابع مرجع الکترونیکی رایگان بتوانند جانشین منابع مرجع چاپی مشابه و معادل شوند. از طرفی، تفاوت معنی‌دار بین نمره‌های دریافتی حاصل از مقایسه شاخص‌های سنجش قابلیت‌های جستجو و ساختار منابع مرجع چاپی و الکترونیکی نشان داد که منابع مرجع الکترونیکی رایگان، قابلیت جایگزینی زیادی به‌جای منابع مرجع چاپی مشابه و معادل دارند.