بررسی پدیدارشناسانهی مفهوم هویت: تلاشی در ارائهی مدل فرایندهای هویتی
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز
2 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز
3 دانشجوی دکتری دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز
doi
چکیده
مفهوم هویت با پرسش "من چه کسی هستم" از نخستین دورههای حیات انسانی همواره مطرح بوده است. هویت در هر دورهای متاثر از شرایط و ویژگیهای بافتی جوامع و اعصار، مفهوم ویژهای بهخود گرفته است. تلاش نگارندگان بر این است که در نگاه اول مفهوم هویت را در یک فضای پدیدارشناسانه موردتامل قرار داده و عمدهترین فرایندهای هویتی را استخراج نمایند. سؤال اصلی پژوهش عبارت است از اینکه فرایندهای بنیادی مفهوم هویت که وضعیتهای هویتی در آن معنا مییابد، شامل چه عناصری میشوند؟ این پژوهش از اشکال پژوهشهای فلسفی و با روش پدیدارشناسی انجام شده است. نتایج نشان میدهد که ماهیت کلی مفهوم هویت شامل سه فرایند بنیادین خروج از بینامی یا بیتعینی، اعلام حضور و استقرار هویتی یا تعینیابی شامل مفهوم ابتلا، استغراق و معرفت، است. پروسهی هویتیابی با خروج از بیتعینی و واردشدن در عرصهی حضور بهواسطهی یک تقابل و درگیری با زمینهی مبنایی هویتی آغاز میشود. این مواجه، تصویری اولیه از خود را بهصورت کلی برای فرد ایجاد میکند. در فرایند دوم، فرد علائمی از موقعیتهایی که درگیر آن است، بهنمایش میگذارد. فرایند پایانی هویتیابی، فرایندی اساسی است. در این مرحله است که جریان هویتی در فرد استقرار پیدا میکند، فرد خود را غرق در آن زمینه یافته و نسبت به آن معرفت مییابد.