بررسی الگوی بیان ژن dbat و تولید تاکسول در برگ سرخدار (Taxus baccata) تحت تأثیر متیلجاسمونات
نویسندگان
1 استادیار، دکترای تخصصی اصلاح نباتات، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
2 استادیار، دکترای تخصصی ژنتیک مولکولی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 دانشآموخته کارشناسی ارشد گروه زیست شناسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
4 دانشجوی دکترای اصلاح نباتات، گروه بهنژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.30466/jfrd.2022.54278.1611چکیده
سرخدار یکی از با ارزشترین منابع گیاهی است که فواید و کاربردهای متنوعی دارد. برگ این گیاه منبع خوبی برای استخراج ماده ضدسرطان تاکسول است. امروزه رویکردهای درمانی برای استفاده از داروهای گیاهی توسعه یافته است، بنابراین بررسی مسیر بیوسنتزی گیاهان دارویی از اهمیت ویژهای برخوردار است. در این پژوهش، نمونههای گیاهی تحت تیمار با متیلجاسمونات با غلظتهای متفاوت صفر، ۱۰۰، ۲۵۰ و ۵۰۰ میکرومولار قرار گرفتند و در دو زمان متفاوت ۴۸ ساعت و ۷۲ ساعت در فیتوترون نگهداری شدند. پس از اعمال تیمار، بیان ژن dbat با روش Real Time PCR اندازهگیری شد. همچنین مقدار تاکسول تولیدی با کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا (HPLC) بررسی شد و اطلاعات بهدستآمده تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که بیشترین مقدار بیان ژن با 68/1 برابر گیاه شاهد مربوط به تیمار 250 میکرومولار متیلجاسمونات در 72 ساعت بود و همچنین کمترین بیان ژن نیز با کمتر از 5 درصد گیاه شاهد مربوط به تیمار 100 میکرومولار متیلجاسمونات، در 48 ساعت محاسبه شد. در این بررسی بیشترین مقدار تاکسول تولیدی در گیاه تحت تیمار با غلظت ۵۰۰ میکرومولار متیلجاسمونات و زمان ۴۸ ساعت به مقدار ۳۲۷۶/۰ میلیگرم برگرم وزن خشک مشاهده شد. آزمون همبستگی پیرسون بیانگر این بود که هیچ رابطه معنیداری بین مقدار بیان ژن و تاکسول تولیدی وجود ندارد. امکان دارد علت این امر اختلاف بین زمان بیان ژن و تولید تاکسول تحت تأثیر محرک متیلجاسمونات باشد.