اثرهای آتشسوزی بر ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در جنگلهای ارسباران شهرستان کلیبر
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مهندسی جنگل، دانشکده جنگلداری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دکتری فیزیک و حفاظت خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.30466/jfrd.2022.54142.1598چکیده
آتشسوزی اثرهای مختلفی بر کیفیت خاک و ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی آن دارد. برای بررسی این اثرها، در این پژوهش ویژگیهای مختلف فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در بخشی از جنگلهای ارسباران واقع در شهرستان کلیبر که در مرداد سال 1400 دچار آتشسوزی شده بود، بررسی شد. نمونههای خاک از نواحی سوختهشده (32 نمونه) و منطقه شاهد مجاور که دچار آتشسوزی نشده بود (32 نمونه) به روش منظم تصادفی، با ابعاد شبکه پنج در پنج متر، از عمق صفر تا 15 سانتیمتری برداشت شده و ویژگیهای مختلف آنها اندازهگیری شد. نتایج نشان داد که مقادیر pH، کربن آلی، نیتروژن کل، درصد رطوبت، تنفس پایه و زیتوده میکروبی خاک در نمونههای شاهد بهطور معنیداری بیشتر از مقادیر آن در خاکهای منطقه سوختهشده بود. درحالیکه بیشترین مقادیر فسفر، پتاسیم قابل جذب و جرم مخصوص ظاهری در خاکهای منطقه سوختهشده مشاهده شد. درصد ذرات شن، سیلت، رس، درصد تخلخل، جرم مخصوص حقیقی و تنفس برانگیخته در نمونههای شاهد و سوخته، اختلاف معنیداری نداشتند. بر اساس تحلیل PCA، فسفر قابل جذب و کربن زیتوده میکروبی بهترتیب پیش و پس از آتشسوزی بیشترین اثرپذیری را بهخود اختصاص دادند. نتایج این بررسی نشان داد که ویژگیهای شیمیایی و زیستی خاکهای جنگلی ارسباران (بهجز فسفر و پتاسیم) نسبت به ویژگیهای فیزیکی، بیشتر تحت تأثیر آتشسوزی قرار گرفتند و بهطور کلی حاصلخیزی خاک پس از آتشسوزی، در کوتاه مدت (یکماه) کاهش یافت.
