همبسته های دیرشی میان جمله در ریتم گفتار گونۀ قشقایی

نویسندگان

1 گروه زبان های خارجی و زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 گروه زبان های خارجی و زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22099/jill.2022.42845.1301
چکیده

هشت دهه مطالعۀ علمی ریتم گفتار ثابت می­کند که ریتم گفتار نه ­تنها بخش مهمی از موسیقی و شعر است، بلکه به موضوعی چالش‌برانگیز در همۀ شاخه­‌های زبان‌شناسی تبدیل شده است. مطالعۀ آکوستیک ریتم گفتار، نتایج کاربردی در موضوعات مختلف از جمله شناسایی گوینده را ارائه داده است. از طرف دیگر برخی از مطالعات نشان می‌­دهند که ریتم گفتار بین زبان­ها، گویش‌­ها و گویندگان بسیار متغیر است.این تحقیقات نشان ­دادند که تنوعات میان­ گوینده در ریتم گفتار به تمایزات زبانی در جمله‌­ها بستگی دارد. در این پژوهش علاوه ­بر بررسی طبقۀ ریتم گونۀ قشقایی به بررسی تأثیر هر جمله در ویژگی‌های ریتمیک این گونۀ زبانی پرداخته می‌شود. بدین منظور، همبسته‌های آکوستیکی ریتم گفتار گونۀ قشقایی در یک متن خوانشی با محاسبۀ سنجه‌های مختلف دیرش فواصل آوایی بررسی می‌شوند. این فواصل آوایی شامل فواصل واحدهای زبانی، فواصل همخوان و واکه، فواصل همخوانی و واکه‌ای، فواصل واک‌داری و بی‌واکی، فواصل هجایی و فواصل قلۀ هجا می‌باشند. همچنین به‌ منظور مطالعۀ تأثیر هر جمله در ویژگی‌های ریتمیک این گونۀ زبانی، تغییرپذیری ریتم میان­جملۀ داده‌های این تحقیق بررسی می‌شوند. نتایج نشان می­دهد که جایگاه ریتم گونۀ قشقایی در میانۀ پیوستار ریتم زبان­ها نزدیک به زبان‌های هجا­زمانی قرار دارد ولی در مقایسه با زبان فارسی به زبان­های تکیه زمانی نزدیک­تر است. نتایج بررسی سنجه‌های مختلف دیرش ریتم در فواصل مختلف آوایی حاکی از آن است که همبسته­‌های تغییرپذیری دوتایی هجایی nPVI-Syl))، انحراف معیار نرمال‌شدة فواصل همخوانی (VarcoC) و سرعت هجا (rateSyl) به­ ترتیب قوی­ترین سنجه‌­ها در نشان­دادن تمایزات میان‌جمله در گونۀ قشقایی هستند.