پارازیتوئیدهای نسل جنسی زنبورهای گالزای بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) و محاسبه تنوع و غنای گونهای آنها در جنگلهای زاگرس شمالی
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 استادیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
3 دانشیار، گروه گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجانشرقی، تبریز، ایران
4 استاد، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
doi
10.30466/jfrd.2022.54178.1603چکیده
زنبورهای پارازیتوئید از دشمنان طبیعی و عامل اصلی مرگومیر زنبورهای گالزای بلوط (خانواده Cynipidae) هستند. این پژوهش در سالهای 1397 و 1398در مناطق ربط و واوان (شهرستان سردشت) برای شناسایی نسل جنسی زنبورهای گالزا روی بلوط ایرانی Quercus brantii Lindl. و جمعآوری دشمنان طبیعی آنها انجام شد. گالهای جمعآوریشده به آزمایشگاه منتقل و برای جمعآوری عوامل گالزا و پارازیتوئیدهای مربوطه در شرایط آزمایشگاهی پرورش داده شدند. شاخصهای تنوع، یکنواختی شانن و سیمسون و همچنین غنای گونهای پارازیتوئیدها به روش ریرفکشن (Rarefaction) محاسبه شدند. در این پژوهش 14 گونه زنبور پارازیتوئید متعلق به 6 خانواده از راسته بالغشاییان شناسایی شدند. بیشترین فراوانی پارازیتوئیدهای جمعآوریشده از مناطق ربط و واوان مربوط به گونه Bootanomyia dorsalis بود. میانگین شاخصهای تنوع و یکنواختی پارازیتوئیدهای جمعآوریشده در دو منطقه مورد بررسی از اختلاف معنیداری با یکدیگر برخوردار نبود و تنها مقدار شاخص تنوع شانن بین مناطق ربط و واوان از اختلاف معنیداری در هر دو سال برخوردار بود، بهطوری که مقدار این شاخص در منطقه ربط بیشتر از منطقه واوان به ثبت رسید. بیشترین مقدار غنای گونهای پارازیتوئیدهای زنبورهای گالزای بلوط ایرانی نیز در سال 98 در منطقه ربط مشاهده شد.(Fabricius), Eupelmus urozonus (Dalman), Eurytoma adleriae (Zerova), Mesopolobus albitarsus (Walker), M. amaenus (Walker), Ormyrus pomaceus (Geoffroy in Fourcroy), Pediobius saulius (Walker), Sycophila flavicollis (Walker), S. iracemae (Nieves), Torymus auratus (Müller), Torymus sp.بیشترین فراوانی پارازیتوئیدهای جمعآوری شده از مناطق ربط و واوان مربوط به گونه Bootanomyia dorsalis بود. میانگین شاخصهای تنوع و یکنواختی پارازیتوئیدهای جمعآوری شده در دو منطقه مورد مطالعه از اختلاف معنیداری با یکدیگر برخوردار نبود و تنها میزان شاخص تنوع شانن بین مناطق ربط و واوان از اختلاف معنیداری در هر دو سال برخوردار بود. بهطوریکه میزان این شاخص در منطقه ربط بیشتر از منطقه واوان به ثبت رسید. بیشترین میزان غنای گونهای پارازیتوئیدهای زنبورهای گالزای بلوط ایرانی نیز در سال 98 در منطقه ربط مشاهده شد.