پارازیتوئیدهای نسل جنسی زنبورهای گال‌زای بلوط ایرانی (‏Quercus brantii Lindl.‎‏) و محاسبه تنوع و غنای گونه‌ای آنها در جنگل‌های زاگرس شمالی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 استادیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.‏

3 دانشیار، گروه گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات کشاورزی و‎ ‎منابع طبیعی استان آذربایجان‌شرقی، تبریز، ایران‏

4 استاد، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. ‏

doi
10.30466/jfrd.2022.54178.1603
چکیده

زنبورهای پارازیتوئید از دشمنان طبیعی و عامل اصلی مرگ­ومیر زنبورهای گال­زای بلوط (خانواده Cynipidae) هستند. این پژوهش در سال­های 1397 و 1398در مناطق ربط و واوان (شهرستان سردشت) برای شناسایی نسل جنسی زنبورهای گال­زا روی بلوط ایرانی Quercus brantii Lindl. و جمع­آوری دشمنان طبیعی آنها انجام شد. گال­های جمع­آوری­شده به آزمایشگاه منتقل و برای جمع­آوری عوامل گال­زا و پارازیتوئیدهای مربوطه در شرایط آزمایشگاهی پرورش داده شدند. شاخص­های تنوع، یکنواختی شانن و سیمسون و همچنین غنای گونه­ای پارازیتوئیدها به روش ریرفکشن (Rarefaction) محاسبه شدند. در این پژوهش 14 گونه زنبور پارازیتوئید متعلق به 6 خانواده از راسته بال­غشاییان شناسایی شدند. بیشترین فراوانی پارازیتوئیدهای جمع­آوری­شده از مناطق ربط و واوان مربوط به گونه Bootanomyia dorsalis بود. میانگین شاخص­های تنوع و یکنواختی پارازیتوئیدهای جمع­آوری­شده در دو منطقه مورد بررسی از اختلاف معنی­داری با یکدیگر برخوردار نبود و تنها مقدار شاخص تنوع شانن بین مناطق ربط و واوان از اختلاف معنی­داری در هر دو سال برخوردار بود، به­طوری­ که مقدار این شاخص در منطقه ربط بیشتر از منطقه واوان به ثبت رسید. بیشترین مقدار غنای گونه­ای پارازیتوئیدهای زنبورهای گال­زای بلوط ایرانی نیز در سال 98 در منطقه ربط مشاهده شد.(Fabricius), Eupelmus urozonus (Dalman), Eurytoma adleriae (Zerova), Mesopolobus albitarsus (Walker), M. amaenus (Walker), Ormyrus pomaceus (Geoffroy in Fourcroy), Pediobius saulius (Walker), Sycophila flavicollis (Walker), S. iracemae (Nieves), Torymus auratus (Müller), Torymus sp.بیشترین فراوانی پارازیتوئیدهای جمع‌آوری شده از مناطق ربط و واوان مربوط به گونه Bootanomyia dorsalis بود. میانگین شاخص‌های تنوع و یکنواختی پارازیتوئیدهای جمع‌آوری شده در دو منطقه مورد مطالعه از اختلاف معنی‌داری با یکدیگر برخوردار نبود و تنها میزان شاخص تنوع شانن بین مناطق ربط و واوان از اختلاف معنی‌داری در هر دو سال برخوردار بود. به‌طوری‌که میزان این شاخص در منطقه ربط بیشتر از منطقه واوان به ثبت رسید. بیشترین میزان غنای گونه‌ای پارازیتوئیدهای زنبورهای گال‌زای بلوط ایرانی نیز در سال 98 در منطقه ربط مشاهده شد.