فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مطالعه به بررسی جنس دستوری در زبان آمُره­ای می‌پردازد. آمُره­ای زبان روستای آمُره از توابع خلجستان استان قُم است و در آن  دو جنس دستوری مذکر و مؤنث وجود دارند. پسوند تصریفی نشانۀ جنس موُنث  -a/-iya است. این پسوند در واژه­های مختوم به همخوان به صورت  -aو در واژه­های مختوم به واکه به صورت -iya نمایان می­شود. این نشانه­ها به اسم، ضمیر، نشانۀ نکره، صفت و فعل برای تفکیک جنس واژه افزوده می‌شوند. جنس دستوری فعل، صفت، ضمیر و نشانۀ نکره براساس جنس هستة گروه اسمی تعیین می‌شود. جنس حاصل از مطابقه در مابقی اجزای جمله شیوة قاعده­مندی برای تشخیص جنس اسامی است. مطابقة جنس فعل و صفت با هر نوع اسم (انسان، جاندار و بی­جان) و اسامی جمع نیز مشاهده می­شود. اما مطابقه در نشانۀ نکره­ تنها در اسامی مفرد منتسب به انسان­ها قابل مشاهده است. مطابقة جنس فعل در فعل‌های زمان گذشته است. در این مطابقه با وجود این‌که تنها ضمیر سوم شخص مفرد نشانة تصریفی تمایز جنس را دارد و صفات و نشانۀ حالت تنها با این ضمیر مطابقت دارند، مطابقة جنس در حالت کُنایی فعل گذشته با همة ضمایر قابل­ مشاهده است. در این زبان و از نظر جنس، فعل‌های گذشتة لازم با فاعل (همراه با نشانۀ حالت) و فعل‌های گذشتة متعدی با مفعول (با نظام حالت کُنایی) مطابقه دارند.