فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نوشتار حاضر به دنبال بازخوانی گسترة «دلیل حکمت» در هدایت تشریعی است. ظاهر امر آن است که اندشمندان شیعی در اثبات عقائد دینی از طریق حکمت الهی بصورت گزینشی عمل کرده و بر اساس پیش‌فرض‌های دینی خویش به این دلیل استناد کرده‌اند. ایشان ضرورت اموری مانند وحی، نبوت، امامت، و عصمت نبی و امام را با استناد به حکمت مطلق خداوند اثبات می‌کنند، ولی اموری دیگر همانند عصمت فقها، قضات، استانداران و فرماندهان نظامی را از لوازم حکمت به حساب نمی‌آورند. آیا عدم وجود پیامبر و امام معصوم در زمان‌ها و مکان‌های مختلف، به‌ویژه غیبت امام معصوم در طول 14 قرن، نقضی برای استدلال بر ضرورت وجود پیامبر و امام معصوم از طریق حکمت الهی به حساب نمی‌آید؟ نوشتار حاضر با ارائة خوانشی نو از «دلیل حکمت» ما را به این نتیجه رهنمون می‌کند که اولاً دلیل حکمت صرفاً به‌نحو اقتضائی می‌تواند هدایت تشریعی را اثبات کند و ثانیاً با توجه به عدم اشراف انسان به همة عوامل و موانع نظام آفرینش، این دلیل به‌تنهایی صلاحیت اثبات فعلیت و تعیین زمان و مکان تحقق همة مصادیق حکمت‌های الهی را در خارج ندارد. تبیین مراد از آیات دالّ بر حضور پیامبران در همة زمان‌ها و مکان‌ها و همچنین تحلیل وضعیت هدایت جامعه و ایمان مردم در شرایط عدم تحقق برخی از مصادیق حکمت‌های الهی از دیگر دستاوردهای این نوشتار است.