بررسی ساختار، ترکیب و تنوع گونه‌‌ای توده‌‌های جنگلی طبیعی و بهره‌‌برداری‌‌شده در جنگل‌‌های زاگرس ‏شمالی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی

2 دانشیار، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران

3 استادیار، گروه توسعه کشاورزی و منابع طبیعی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.30466/jfrd.2022.54081.1596
چکیده

این پژوهش با هدف اطلاع از ویژگی‌‌های ساختاری دو توده جنگلی طبیعی و بهره‌‌برداری‌شده شهرستان سردشت در استان آذربایجان غربی انجام شد. برای انجام این پژوهش، با تقسیم‌‌بندی کل منطقه مورد بررسی به موزائیک‌‌هایی با ابعاد 40 × 40 متر، آماربرداری به روش صددرصد در هر توده انجام شد. در هر موزائیک همه درختان، درختچه‌ها و منشأ رویشی آن‌ها تعیین شد و همچنین قطر برابرسینه، ارتفاع شروع تاج، ارتفاع کل، ارتفاع تاج و قطر بزرگ و کوچک تاج اندازه‌گیری شد. برای نمایش ساختار توده‌‌ها، قطعات ‌نمونه‌ای به ابعاد 100×100 متر در هر توده پیاده شد و اطلاعات ساختاری جنگل اندازه‌‌گیری و ثبت شد. داده‌‌های اندازه‌گیری‌شده در هر توده در محیط نرم‌افزارهای آماری مورد تجزیه‌وتحلیل و ساختار جنگل با استفاده از نرم‌‌افزار SVS ترسیم شد. مقایسه میانگین مشخصه‌‌های ساختاری توده‌‌های مورد بررسی، اختلاف معنی‌‌داری در سطح 5 درصد بین توده‌‌ها نشان داد. نتایج نشان داد که تنوع ارتفاعی و آشکوب‌‌بندی در توده طبیعی بیشتر است و گونه مازودار اشکوب غالب را به­خود اختصاص داده است. همچنین رویشگاه طبیعی دارای بیشترین تراکم تاج و تاج توسعه‌‌یافته و به‌طور کلی در وضعیت مطلوب‌تری قرار دارد. از این‌رو پیشنهاد می‌شود با الگو قرار‌دادن توده‌‌های طبیعی و حفاظت و حمایت از توده‌‌های تحت بهره‌‌برداری سنتی و اجرای برنامه قرق و غنی‌سازی رویشگاه بهره‌برداری­شده، وضعیت این توده‌‌ها را بهبود و به­سوی وضعیت پایدارتری سوق داد.