فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر به بررسی و مقایسة فرایند کوتاه­شدگی واکه­ای در زبان فارسی و کردی (میانی) بر پایة واج­شناسی بهینگی می­پردازد. از آن‌جایی که فرایندهای واجی در زبان‌های هم­رده تقریباً یکسان رخ می­دهند، با وجود واکه­های کشیده در زبان فارسی و کردی انتظار می­رود فرایند کوتاه­شدگی واکه­ای در این زبان‌ها رخ دهد. از این ­رو، هدف از انجام پژوهش حاضر مشخص­کردن نوع واکه‌ها و مرتبه­بندی محدودیت­های حاکم بر کوتاه­شدگی آن‌ها در برخی از بافت‌های زبان‌های فارسی و کردی است. نتایج تحلیل واجی داده­های پژوهش نشان می‌دهد که فرایند کوتاه­شدگی واکه در هر دو زبان فارسی و کردی در واکه­های افراشته و افتاده رخ می­دهد. در زبان فارسی سه واکة کشیدة /i، u، ɑ/ و در کردی دو واکة کشیدة /i، ɑ/ دچار کوتاه­شدگی می­شوند. در هر دو زبان تنها واکة کشیده و افتادة /ɑ/ با توجه به بافت آوایی، می­تواند به واکه­های کوتاه /e/ و /æ/ در زبان فارسی و واکه­های کوتاه /ə/ و /æ/ در زبان کردی کاهش یابد. در زبان فارسی تعداد و تنوع بافت­هایی که در آن‌ها واکه­های کشیده دچار کوتاه­شدگی می­شوند، بیش‌تر از زبان کردی است. تحلیل بهینگی نیز نشان داد که در کوتاه­شدگی واکه /ɑ/ در هر دو زبان محدودیت­های پایایی یکسان IDENT (back), IDENT (µ) و محدودیت­های نشانداری یکسان *Vmid C, *VhighC, *VbackC, *VlowC فعال هستند. همچنین، در کوتاه­شدگی واکة /i/، در زبان‌های فارسی و کردی تنها محدودیت پایایی IDENT (µ) و محدودیت­های نشانداری یکسان*Vmid C, *VhighC, *VbackC, *VlowC فعال هستند.