نقد ترجمه متون عرفانی مبتنیبر هوش مصنوعی و ترجمه انسانی براساس روش ماندی (مطالعة موردی کتاب اللمع فی التصوف)
نویسندگان
1 گروه زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.22108/jpll.2025.143707.1877چکیده
با ظهور و گسترش هوش مصنوعی در حوزة ترجمه، این پرسش مطرح میشود که هوش مصنوعی تا چه اندازه در ترجمه موفق است و آیا میتواند جایگزین مترجم انسانی شود. در این پژوهش با استفاده از روش تطبیقی ماندی، دو ترجمة فارسی کتاب اللمع فی التصوف بررسی شده و خطاهای آنها شناسایی شده است. این خطاها عبارتاند از: قرائت نادرست متن، استفاده نادرست از واژهنامهها در معادلیابی درست، بیتوجهی به بافت متن در معادلیابی، ناآشنایی با مصطلحات تخصصی عرفانی اسلامی و نیز فهم نادرست متن. سپس، همان جملاتی که مترجم انسانی به اشتباه ترجمه کرده است، برای ارزیابی به هوش مصنوعی داده شده است. بررسی نتایج نشان میدهد که هوش مصنوعی توانسته است ترجمهای پذیرفتهشده ارائه دهد. این پژوهش برخلاف تصور عامه که هوش مصنوعی را فاقد توانایی لازم در ترجمه میدانند، نشان میدهد که درحالحاضر این فناوری، بهویژه برای زبانهایی مانند فارسی و عربی که ازنظر رایانشی کمتر بدانها توجه شده است، از قدرت کافی برای ترجمه برخوردار است. براساس یافتههای این پژوهش، به مترجمان، بهویژه تازهکارها، پیشنهاد میشود که هوش مصنوعی را بهعنوان ابزاری مؤثر در فرایند ترجمه نادیده نگیرند و از آن بهره برند.