فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شرح‌‌نویسی بر آثار عرفانی یکی از سنت­های مهم در تاریخ عرفان و تصوف است و مثنوی ازجمله متون برجسته در این حوزه است. در این میان، شرح اسرار ملاهادی سبزواری، به‌دلیل شمول آن بر مسائل زبانی، بلاغی، حکمی و فلسفی بسیار مهم و ارزشمند است. از آنجا که شرح سبزواری بر پایة مبانی فلسفی و تفاسیر قرآنی بنا شده است، بررسی نسبت و جایگاه این مبانی و منابع فکری ملاهادی در شکل­گیری ساخت و سبک این شرح، از‌جمله اهداف اصلی این پژوهش است؛ ازاین‌رو، پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی و با نگاه به پیش­متن­های اثر، به‌دنبال درک ساختارهای کلی و محتوای اصلی شرح اسرار ملاهادی سبزواری است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که ملاهادی در شرح اسرار، از روش التقاطی و تلفیقی بهره برده و شرح خود را با تکیه بر تفاسیر قرآنی به‌شیوه‌ای جامع سامان داده است. شارح با ایجاد پیوند میان مثنوی و قرآن، اثری جامع و کامل در قالب شرحی موسوم به جامع ارائه کرده است. مطالعة متن نشان می‌دهد که سبزواری در بخش تبیین کلامی و فلسفی ابیات، از سطح مخاطب عام، فراتر رفته و به ارائه تحلیل و شرح عمیق آرای حکمی و فلسفی می‌پردازد، به‌گونه­ای که در برخی مواضع، غلبة تشریح آرای فیلسوفان و گسترۀ ­آن بر متن، اثر را به دو بخش شرح مثنوی و آبشخورهای معرفتی ملاهادی تقسیم خواهد کرد.