نقش عرفان در بوطیقای تصویر شعر یدالله رؤیایی
نویسندگان
1 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران
doi
10.22108/jpll.2022.133375.1698چکیده
بیان مسئله: جریان شعری حجم در تاریخ شعر معاصر جریانی بیانیهمحور بوده و از الگوها و ساختارهای ویژهای پیروی کرده است. خوانندگان شعر حجم نیز در طول زمان با خوانش نظریات یدالله رؤیایی از ظرفیتهای متفاوت فلسفی، زبانی و زیباییشناسانۀ آن آگاه شدهاند؛ در این پژوهش به نقش عرفان در بوطیقای تصویر شعر یدالله رؤیایی پرداخته میشود.روش: پژوهش حاضر با محوریّتبخشیدن به نقش عرفان در بوطیقای تصویر شعر رؤیایی، به سطوح متفاوتی از این تأثیرگذاری در بُعد اخلاقی و مفاهیم عرفانی دست یافته است. در این راستا، بهدلیل ظرفیتهای لبریختهها و هفتاد سنگ قبر، تحلیل و بررسی مجموعۀ این ویژگیها بر این دو دفتر شعری انجام میشود.یافتهها و نتایج: بوطیقای تصویر در شعر یدالله رؤیایی مجموعهای از ظرفیتها و وجوه متفاوت است که الگوها و ساختارهای خود را از بیانیههای شعر حجم و نظریات یدالله رؤیایی میگیرد؛ وجوه متفاوتی مانند وجوه زبانشناسانه، پدیدارشناسانه، زیباییشناسانه و عارفانه. دستیابی به وجوه مختلف یادشده مسئلهای است که در گذار از بیانیۀ شعر حجم و سیر تاریخی نظریات یدالله رؤیایی به وقوع میپیوندد. بررسی عرفان و نقش آن نیز در بوطیقای تصویر شعر رؤیایی در گذار از این مباحث و تمرکز بر بیانیۀ دوم حجمگرایی و حواشی شعر حجم امکانپذیر بوده است. عرفان با کنشی دوسویه در بُعد اخلاقی، ریشههای تربیت ذهنی حجم، خوانش و نویسش را در تأثیرپذیری از پدیدارشناسی هوسرلی یافته و از آنجا به ساختمان حضور غیر و دیگری رسیده و در تأثیر مفاهیم عرفانی، به سرودههایی با تکانههای عاطفی، زبان عارفانه یا با بافت و ساختار شطحیات عینیّت بخشیده است.
