فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیان مسئله: زبان ادبی، به‌ویژه شعر، بستری مناسب برای تجلّیِ آموزه‌های قرآنی شاعرانی است که به پشتوانة ارجاع‌دادن اندیشه‌هایشان به کلام مقدّس وحی، امکان دریافت و تفسیر معنویِ سروده‌های خود را برای مخاطبان فراهم می‌آورند. در این زمینه، حزین لاهیجی، شاعر صوفی‌مسلک قرن دوازدهم، به‌شیوه‌های گوناگونْ تحت تأثیر قرآن قرار گرفته و با الهام از آیات آسمانی، به فرایند خوانش و تحلیل سروده‌های عرفانی خود یاری رسانده است. پژوهش حاضر تلاشی برای واکاوی شیوه‌های اثرپذیری حزین لاهیجی از قرآن کریم در تببین برخی مضامین عرفانی است. در این پژوهش، نگارندگان بر آن هستند با بررسی سروده‌های شاعر به سه پرسش زیر پاسخ دهند: حزین به چه شیوه‌هایی از کلام وحی تأثیر پذیرفته است؟ عمده‌ترین مفاهیم عرفانی ارجاع داده‌شدة شعر حزین به مضامین قرآنی کدام‌ است؟ حزین در اشعار عرفانی، چگونه بن‌مایه‌های قرآنی را با تصرّفات شاعرانه همسو کرده است؟روش: روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر سروده‌های حزین لاهیجی است.یافته‌ها و نتایج: تأثیرپذیری حزین به دو فرم صریح و غیرصریح، گاه از محتوا وگاهی از واژگان قرآن نمود می‌یابد؛ به‌گونه‌ای که مفردات، ترکیبات، مضامین و حوادث قرآنی، همسو با سروده‌هایش، زمینة تنوّع بیان و تبلور اندیشه‌های عرفانی وی را ایجاد می‌کند. نتایج پژوهش گویای آن است که مفاهیم ناب حوزة عرفان مانند «توکّل»، «تجلّی»، «استقامت»، «قُرب»، «فنا» و «بقا»، به ‌پشتوانة آیات مبین الهی، تأویلی روحانی یافته‌اند. افزون‌بر این، هنجارشکنی‌های عامدانة حزین، بخشی از سروده‌های وی را در هاله‌ای از تصرّفاتِ شاعرانه فروبرده است.