حسابرسی در عصر دیجیتال: کاربست روش‌های دلفی فازی و ماباک در ایران

نویسندگان

1 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دکتری حسابداری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22108/far.2024.140234.2028
چکیده

دیجیتالی‌شدن اقتصاد، چالش‌ها و فرصت‌هایی را برای حرفه حسابرسی ایجاد کرده است و حسابرسان ملزم به سازگاری با آنها هستند. این مطالعه تغییرات مورد انتظار در حرفه را از دیدگاه خبرگان حسابرسی در ایران تا پانزده سال آینده بررسی می‌کند. این تغییرات در پنج بخش درک مخاطبان گزارش حسابرسی، رابطه حسابرس و صاحبکار، مقررات‌‌گذاری، تغییرات ساختاری و رویه‌های حسابرسی و مشخصه‌های حرفه بررسی شده‌اند. 27 تغییر پیش‌بینی‌شده در قالب پنج بخش ازطریق مطالعه پیشینه استخراج شدند. با به‌کارگیری روش نمونه‌گیری هدفمند، 26 نفر از خبرگان حسابرسی در سال 1402 به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. برای غربال تغییرات از روش دلفی فازی استفاده شد. سپس پیش‌بینی‌های غربال‌شده، ازطریق پرسش‌نامه اولویت‌سنجی و روش تصمیم‌گیری ماباک رتبه‌بندی شدند. به اعتقاد خبرگان، حسابرسی مستقل به سمت رویکرد حسابرسی کامل و مستمر تکامل خواهد یافت؛ اما این تغییر به حذف کامل ریسک‌های حسابرسی منجر نخواهد شد. شکاف زمانی بین شرایط جدید و استاندارد‌گذاری در حسابرسی وجود خواهد داشت. حسابرسان درگیر وظایفی با ارزش افزوده بیشتر می‌شوند و شغل‌های زیادی در حرفه از بین خواهد رفت. مخاطبان گزارش حسابرسی اعتماد بیشتری به رویه‌های اتوماتیک نسبت به رویه‌های دستی دارند و انتظار رویکرد آینده‌نگر از حسابرسی دارند؛ اما محتوای اطلاعاتی گزارش حسابرسان در حوزه‌هایی نظیر ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود و ریسک‌های آینده‌محور صاحبکار کاهش خواهد یافت. خبرگان معتقدند مدل‌های کنونی حق‌الزحمه حسابرسی در آینده مناسب نخواهد بود؛ اما تنش میان صاحبکار و حسابرس افزایش نمی‌یابد.‌ به باور خبرگان فناوری‌های جدید در ایران جایگزین حسابرسان نخواهند شد؛ بلکه به کمک آنها خواهند آمد.