ارزیابی تأثیرات کاهش جزایر حرارتی شهری زیرساختهای سبز بر افزایش بهرهوری کارهای سبک و سنگین: مطالعۀ موردی: کلانشهر تبریز*
نویسندگان
1 Ph.D. student of Geography and Urban Planning, Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Professor of Geography and Urban Planning, Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 Professor of Geography and Urban Planning, Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
doi
10.22108/sppl.2025.142015.1797چکیده
جزایر حرارتی شهری آثار زیانباری بر محیط زیست، سلامت و رفاه انسانی و بهرهوری کارهای سبک و سنگین دارد. کاهش بهرهوری و ظرفیت نیروی کار نیز آثار منفی اقتصادی زیادی به دنبال دارد. در این بین، زیرساختهای سبز شهری بر کاهش جزایر حرارتی شهری و بهتبع آن بر افزایش کیفیت زندگی شهروندان، افزایش میزان سلامت، آسایش حرارتی شهروندان و افزایش میزان بهرهوری کار تأثیر فزآیندهای دارد؛ از این رو محققان در پژوهش حاضر به نقش کاهشی جزایر حرارتی شهری زیرساختهای سبز کلانشهر تبریز در افزایش بهرهوری کارهای سبک و سنگین پرداختهاند. در این پژوهش از دادههای مرتبط با تصاویر ماهوارهای لندست (مربوط به سه دورۀ زمانی 1363، 1381 و 1401)، کاربری اراضی/ پوشش اراضی، دادههای هواشناسی و جدول بیوفیزیکال استفاده شده است. همچنین در این پژوهش دادهها با استفاده از GIS و مدل سرمایش شهری نرمافزار InVEST تجزیهوتحلیل شده است. نتایج نشان داد که کلانشهر تبریز در سال 1363 در کلاسهای 0، 25، 50 و 75 درصد بهترتیب 15/14، 53/3، 25/58 و 06/24 درصد، در سال 1381 در کلاسهای 0، 25 و 50 درصد بهترتیب 89/1، 61/66 و 49/31 درصد و در سال 1401 در کلاسهای 25، 50 و 75 درصد بهترتیب 24/0، 29/51 و 46/48 درصد از بهرهوری خود را در کارهای سنگین ازدست داده است. همچنین، کلانشهر تبریز در سال 1363 در بهرهوری از دست رفته برای کارهای سبک در کلاسهای 0 و 75 درصد بهترتیب 10/76 و 89/23 درصد از بهرهوری خود را در کارهای سبک از دست داده و در سال 1381 تنها کلاس صفر درصد داشته است. به عبارت دیگر، تبریز در این سال در کارهای سبک هیچگونه بهرهوری را از دست نداده است. کلانشهر تبریز در سال 1401 نیز در کلاسهای 0، 25، 50 و 75 درصد بهترتیب 54/51، 72/20، 68/22 و 05/5 درصد از بهرهوری خود را در کارهای سبک از دست داده است.
