شناسایی ویژگی های سامانه مدیریت ایدههای پژوهشی اعضای هیأت علمی: رویکرد فراترکیب
نویسندگان
1 دکتری علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشیار؛ دانشگاه شیراز؛ شیراز، ایران
2 دکتری مدیریت و برنامه ریزی آموزشی؛ استاد؛ دانشگاه شیراز؛ شیراز، ایران
3 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
4 دکتری علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشیار؛ دانشگاه شیراز؛ شیراز؛ ایران
doi
10.22034/jipm.2024.2033188.1666چکیده
مدیریتِ ایده یک رویکرد ساختاریافته برای تولید، ارزیابی و سازماندهی ایدههاست که میتواند به بهبود دستاوردهای سازمان کمک کند. هدف این پژوهش کیفی شناسایی ویژگیهای سامانه مدیریت ایدههای پژوهشی اعضای هیئت علمی بود که با رویکرد سنتزپژوهی و روش فراترکیب و با استفاده از روش هفت-مرحلهای «ساندلوسکی و باروسو» انجام گرفت. تیم فراترکیب، متشکل از سه متخصص در حوزه مدیریت اطلاعات و دانش و یک متخصص در حوزه روش پژوهش فراترکیب بود. گردآوری دادهها با استفاده از هفت گام فراترکیب شامل تنظیم سؤال پژوهش، بررسی نظاممند منابع، جستوجو و انتخاب منابع مناسب، استخراج اطلاعات، تجزیهوتحلیل و ترکیب یافتههای کیفی، کنترل کیفیت، و ارائه یافتهها صورت گرفت؛ بدینشکل که با جستوجوی کلیدواژههای مرتبط در هفت پایگاه اطلاعاتی و موتور جستوجو، مقالههای منتشرشده بین سالهای 2000 تا2023 انتخاب گردید و بر اساس سیستم غربالگری برای ورود یا خروج مقالات، سرانجام 55 منبع پژوهشی مرتبط که همگی به زبان انگلیسی بودند، مبنای تحلیل قرار گرفت. یافتهها نشان داد که ویژگیهای سامانه مدیریت ایدههای پژوهشی اعضای هیئت علمی را میتوان در چهار مضمون سازماندهنده شامل جامعه و مشارکت اعضا، مدیریت سامانه، مدیریت نوآوری، و مدیریت مالی قرار داد. هر یک از این مضامین خود شامل تعدادی مضمون پایه بود و سرانجام، 58 مضمون پایه بهدست آمد. اعتبار مضامین یافتشده با استفاده از تکنیکهای اعتبارپذیری، انتقالپذیری و همسوسازی دادهها انجام شد. اعتمادپذیری به دادهها نیز با هدایت دقیق جریان جمعآوری اطلاعات و همسوسازی پژوهشگران تأیید گردید. با توجه به نتایج بهدستآمده، سامانه مدیریت ایدههای پژوهشی سودمند سامانهای است که افزون بر دارا بودن مشخصات یک سامانه معمول مدیریتی، ویژگیهایی همچون ارتباط با کارشناسان موضوعی، ترسیم نقشه ذهنی، امکان بارش فکری، ثبت، ضبط، ویرایش و اصلاح ایدهها، انتخاب بهترین ایدهها، همچنین پیگیری وضعیت ایده و پیشرفت آن و غیره را داشته باشد. این پژوهش افزون بر اینکه برای نخستین بار به موضوع ویژگیهای سامانه مدیریت ایدههای پژوهشی پرداخت، یک رویکرد فراترکیب را در این حوزه بهکار برد که پیش از آن تحت سلطه روشهای علم طراحی قرار داشت. طراحی چنین سامانهای بهعنوان ابزاری سودمند جهت ارزیابی عملکرد اعضای هیئت علمی، ردیابی سیر فکری پژوهشگران در طول زمان و پیبردن به علایق پژوهشی آنها مطرح است. همچنین، مدیران میتوانند بر اساس گزارشهای موجود در سامانه، برنامهریزی دقیقی از پروژههای آینده سازمان خود و نیازهای فناورانه، مالی، نیروی انسانی مورد نیاز و غیره داشته باشند و از پیشرفت اجرای ایدهها مطلع شده و چالشها و مشکلات پیش روی اجرای ایدهها را بشناسند.
