بررسی شاخص آموزش و شاخص دو بعدی توسعه در استان‌های ایران با روش تحلیل مؤلفه‌های اساسی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 عضو هیئت علمی، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 دانشجوی دکترای توسعه اقتصادی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.22118/edc.2022.317728.1953
چکیده

مقدمه: آموزش یکی از ارکان اساسی توسعه یک کشور محسوب می شود. امروزه دسترسی افراد به آموزش، عامل مهمی در ایجاد بسیاری از نابرابری‌ها است. همچنین ارتباط متقابل و چرخه‌ای بین آموزش و اقتصاد باعث شده، تا تمرکز در این پژوهش بر روی این دو بعد قرار گیرد. هدف این پژوهش برآورد شاخص‌های آموزش، اقتصاد و توسعه دو بعدی هر استان با روش تحلیل مؤلفه‌های اساسی است.روش کار: در گام اول شاخص آموزش با استفاده از 11 شاخص مرتبط (آموزش عمومی، عالی و فنی و حرفه‌ای) که همبستگی آن‌ها توسط آزمون بارتلت تأیید شده، به‌دست آمده و نابرابری‌های آموزشی در 30 استان کشور بررسی شده است. در مرحله دوم، با به‌کارگیری 11 شاخص اقتصادی که نشان‌دهند وضعیت اقتصادی مناطق کشور است، شاخص اقتصاد برآورد و به تجزیه و تحلیل نابرابری در بعد اقتصاد پرداخته شده است. مجموعۀ داده‌های این پژوهش که از روش دادگان گردآوری شده‌اند، مربوط به سال 1397 می‌باشد.نتایج: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد دو استان البرز و تهران دارای بالاترین شاخص دو بعدی توسعه در کشور بوده و استان سیستان و بلوچستان با پایین‌ترین شاخص از بیشترین نابرابری توسعه در کشور رنج می‌برد.نتیجه گیری: بر اساس ماتریس همبستگی بین دو بعد آموزش و اقتصاد همبستگی 75 درصدی وجود دارد. لذا می‌توان نتیجه گرفت در کل، استان‌هایی که شاخص آموزشی بهتری دارند در اقتصاد نیز رتبه بالاتری دارند.