بررسی فرایندهای تضعیف در گویش سیستانی براساس واجشناسی خودواحد
نویسندگان
1 استاد زبانشناسی همگانی/ دانشگاه سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان، ایران
2 دکترای زبانشناسی همگانی/ دانشگاه سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان، ایران
doi
10.22099/jill.2021.39197.1227چکیده
در واجشناسی خودواحد، گلداسمیت (1976) بازنمایی واجی را از حالت خطی بهصورت غیرخطی در زبانهای نواختی بسط داد. به دلیل غیرخطیبودن و وجود ساختار لایهای در این دیدگاه، پژوهش حاضر با استفاده از دو فرایند اصلی گسترش و قطع مطرحشده در واجشناسی خودواحد به بررسی فرایندهای تضعیف در گویش سیستانی میپردازد. روش مورد استفاده در این پژوهش بهصورت توصیفی-تحلیلی است. به این منظور، 20 گویشور مرد، مسن، کمسواد و روستایی به صورت تصادفی انتخاب شدند و دادههای زبانی با استفاده از ضبط گفتار آزاد و مصاحبه با آنها جمعآوری شد. سپس، دادههای مورد نظر از جملههای ضبطشده استخراج و آوانگاری شدند. قواعد واجی به کار رفته در پیکرة زبانی براساس واجشناسی خودواحد توصیف و تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان میدهد اعمال فرایند گسترش در گویش سیستانی بهصورت فرایندهای کامیشدگی، نرمکامیشدگی و ملازیشدگی همخوانهای خیشومی، همگونسازی جایگاه تولید و سایشیشدگی همخوانهای انسدادی رخ میدهد. همچنین، فرایند گسترش در واکهها نیز به صورت خیشومیشدگی واکه اعمال میشود. علاوه بر این، فرایند قطع واجهای آغازین /h/ و /ʔ/ در واژههای قرضی، واجهای پایانی /n/، /t/، /d/، /h/ و /ʔ/، حذف واجهای /h/ و /ʔ/ میانی در واژههای قرضی و حذف مشخصة واکداری از واج واکدار پایانی پیشین رخ میدهد.