حداکثر مدت حمل از منظر مذاهب فقهی و دانش پزشکی

نویسندگان

1 طلبۀ سطح چهار رشتۀ فقه خانواده، جامعة‌الزهراء(س) قم، ایران

2 استاد گروه علمی فقه، جامعة‌الزهراء(س)، قم، ایران

3 استاد گروه علمی فقه، جامعة‌الزهراء(س)، قم، ایران

doi
10.22034/fiqh.2025.517473.1276
چکیده

مسئلۀ «حداکثر مدت حمل» ازجملۀ مباحثی است که فقها غالباً در ابواب نکاح، طلاق، میراث و لِعان بدان پرداخته‌اند. دربارۀ این مسئله، فقهای اهل‌سنت دیدگاه‌های متعددی از نه ماه تا هشت سال ارائه کرده‌اند؛ در‌حالی‌که فقهای امامیه سه نظر اصلی -نه ماه، ده ماه و یک سال- را در آثار فقهی خود مطرح ساخته‌اند. با پیشرفت‌های علم پزشکی، این موضوع وارد حوزۀ مباحث علمی جدید نیز شده است. پزشکان بر این باورند که اگر از زمان طبیعی خروج جنین از رحم فراتر رود، ماندن آن در رحم برای سلامت جنین خطرناک خواهد بود. این نوشتار با روش کتابخانه‌ای و رویکردی توصیفی-تحلیلی، به بررسی دیدگاه‌های مطرح دربارۀ حداکثر مدت حمل پرداخته و بدین نتیجه رسیده است که در حالت متعارف، حداکثر مدت حمل -بر پایۀ نظر برخی فقهای اهل‌سنت و مشهور فقهای امامیه و با استناد به روایات- نه ماه است و یافته‌های دانش پزشکی نیز این دیدگاه را تأیید می‌کند. در‌عین‌حال، دیدگاه قائل به یک سال، با اتکا بر برخی روایات، در شرایط غیرمتعارف قابل استناد است؛ هرچند دانش پزشکی با بهره‌گیری از روش‌های نوین زایمان، امکان چنین تجربه‌ای را از مادر سلب کرده است. در مقابل، اقوال منسوب به فقهای اهل‌سنت مبنی بر دو سال و بیشتر، به‌دلیل استنادات ضعیف، به‌روشنی مردود است.