فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

وجود تفاضل در معاملات مالی دو جنس مکیل و موزون، موجب ربا و بطلان معامله می‌شود. اگر در معامله‌ای یکی از عوضین سالم و دیگری معیوب باشد؛ در صورتی که طرف قرارداد که صاحب کالای معیوب شده است، به عیب آگاهی یابد، این پرسش اصلی طرح می‌شود که آیا وی حق گرفتن ارش و مابه‌التفاوت صحیح و معیوب را دارد یا به دلیل مستلزم‌شدن ربا، اخذ ارش ساقط می‌شود؟ در این‌باره برخی از فقیهان قائل به اثبات حق ارش و برخی به سقوط چنین حقی قائل شده‌اند. در متون حقوقی و قانون مدنی نیز در این‌باره صراحتی وجود ندارد. هدف از این نوشتار، امکان‌سنجی اخذ ارش در چنین معامله‌ای با خوانش دقیقی از حق ارش و نسبت آن با معامله است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی نتیجه گرفته است ازآنجاکه سرشت ارش، جزئی از مفهوم خیار عیب دانسته می‌شود، در صورت فسخ معامله، قابلیت مطالبه و دریافت چنین حقی وجود دارد. امکان اخذ ارش همگام با عدالت قراردادی است و انعقاد چنین قردادی نیز با فرض شرط ارتکازی وصف کالای سالم از ناحیه طرفین معامله منعقد شده است.